# Fitxategiekin lan egitea

Nautilus fitxategi-kudeatzailea nola erabili azaltzen da atal honetan.

## Sarrera

### Fitxategi-kudeatzailearen funtzionalitatea

Nautilus fitxategi-kudeatzaileak fitxategiak eta aplikazioak kudeatzeko modu erraza eta integratua eskaintzen dizu. Fitxategi-kudeatzailea erabil dezakezu honako hauek egiteko:

- Karpetak eta dokumentuak sortu

- Fitxategiak eta karpetak bistaratu

- Fitxategiak bilatu eta kudeatu

- Scriptak exekutatu eta aplikazioak abiarazi

- Fitxategien eta karpeten itxura pertsonalizatu

- Ordenagailuko kokaleku bereziak ireki

- CD edo DVD batean datuak idatzi

- Letra-tipoak instalatu eta kendu

Fitxategiak karpetetan antola ditzakezu fitxategi-kudeatzailearekin. Karpetek fitxategiak eta beste karpeta batzuk izan ditzakete. Karpetak erabiliz errazago aurki ditzakezu fitxategiak.

Nautilus-ek mahaigana ere kudeatzen du. Mahaigaina pantailako beste leiho ikusgai guztien atzean dago. Ordenagailua erabiltzeko moduaren osagai aktiboa da mahaigaina.

Erabiltzaile bakoitzak etxeko karpeta bat dauka. Etxeko karpetak erabiltzailearen fitxategi guztiak dauzka. Mahaigaina beste karpeta bat da. Mahaigainak ikono bereziak ditu, sarbide erraza eskaintzeko erabiltzailearen etxeko karpetara, zakarrontzira eta euskarri aldagarrietara, diskete, CD eta USB flash unitateetara, esate baterako.

Nautilus beti exekutatzen aritzen da GNOME erabiltzen duzun bitartean. Nautilus-en leiho berri bat irekitzeko, egin klik mahaigaineko botoi egoki batean, Etxea edo Ordenagailua ikonoan adibidez, edo aukeratu elementu bat Lekuak menuan, goiko panelean.

GNOMEn gauza asko fitxategiak dira, hala nola testu-prozesadoreen dokumentuak, kalkulu-orriak, argazkiak, filmak eta musika, esate baterako.

### Fitxategi-kudeatzailearen aurkezpena

Nautilus provides two modes in which you can interact with your filesystem: spatial and browser mode. You may decide which method you prefer and set Nautilus to always use this by selecting (or deselecting) Always open in browser windows in the Behavior tab of the Nautilus preferences dialog.

Modu espaziala da GNOMEko modu lehenetsia, baina beharbada zure banatzaileak, saltzaileak edo sistema-administratzaileak arakatzaile modua erabiltzeko konfiguratuko zuen Nautilus.

Bi moduen arteko desberdintasuna azaltzen da jarraian:

Arakatzaile modua: fitxategiak eta karpetak arakatzen ditu

  Fitxategi-kudeatzailearen leihoak arakatzaile bat erakusten du, edozein kokaleku bistaratzen duena. Karpeta bat irekitzean, eguneratu egiten da fitxategi-kudeatzailearen uneko leihoa karpeta berriaren edukia erakusteko.

  Karpetaren edukiaz gain, arakatzailearen leihoak tresna-barra bat ere erakusten du honako hauekin: ohiko ekintzak eta kokalekuak, karpeten hierarkian uneko kokalekua erakusten duen kokaleku-barra, eta informazio mota desberdinak biltzen dituen alboko barra bat.

  Arakatzaile moduan, normalean fitxategi-kudeatzailearen leiho gutxiago irekitzen dituzu aldi berean. Arakatzaile moduaren erabilerari buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

  #### Nautilus arakatzaile moduan.

  Nautilus arakatzaile moduan.
Modu espaziala: nabigatu fitxategietan eta karpetetan objektuak balira bezala

  Fitxategi-kudeatzaileak karpeta jakin bat erakusten du. Karpeta bat irekitzean, karpeta horren leiho berri bat irekitzen da. Karpeta jakin bat irekitzen duzun aldi bakoitzean, karpeta horren leihoa bistaratzen da pantailako leku berean, aurreko aldian bistaratutako tamaina berarekin (horregatik deitzen zaio ‘modu espaziala’).

  Modu espaziala erabiltzean, beharbada fitxategi-kudeatzailearen leiho gehiago irekiko zaizkizu pantailan. Bestalde, erabiltzaile batzuentzat lanerako errazagoa izan daiteke fitxategiak eta karpetak kokaleku jakin batzuk dituzten objektu fisikoak balira bezala irudikatzea. Modu espazialaren erabilerari buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

  #### Hiru karpeta modu espazialean irekita.

  Hiru karpeta modu espazialean irekita.

  Ikusi nola modu espazialean beste ikono batekin adierazten duen irekitako fitxategia Nautilus fitxategi-kudeatzaileak.

## Modu espaziala

Nautilus fitxategi-kudeatzailea erabiliz modu espazialean sistema nola arakatu erakusten da atal honetan. Modu espazialean, Nautilus kudeatzailearen leiho bakoitzak karpeta bakar bati dagokio. Karpeta bat irekitzen duzunean, bere leihoa agertzen da azkena bistaratutako leku berean. Hori da Nautilus fitxategi-arakatzailearen portaera lehenetsia.

Arakatzaile modua eta modu espaziala konparatzeko, ikusi .

### Leiho espazialak

Leiho espazial berri bat irekitzen da karpeta bat irekitzen duzun aldi bakoitzean. Karpeta bat irekitzeko, egin hauetako bat:

- Egin klik bikoitza mahaigaineko karpetaren ikonoan edo lehendik dagoen leiho batean

- Hautatu karpetan, eta sakatu Ktrl O.

- Hautatu karpeta, eta sakatu Alt behera gezia

- Hautatu elementu bat Lekuak menuan, goiko panelean. Etxeko karpeta eta laster-marka ezarritako karpetak zerrendatzen dira hor. Informazio gehiago nahi izanez gero laster-markei buruz, ikusi .

Uneko karpeta ixteko karpeta berria irekitzean , mantendu sakatuta Maius klik bikoitza egitean, edo sakatu Maius Alt behera gezia.

irudian modu espazialeko leiho bat ikusten da, Ordenagailua karpetako edukiarekin.

#### Karpeta bateko edukia modu espazialean.

Karpeta bat modu espazialean bistaratzea.

Modu espazialean Nautilus leiho bakoitzak kokaleku bakar bat erakusten du. Beste kokaleku bat hautatzean bigarren Nautilus leiho bat irekiko da. Kokaleku bakoitzak gogoratu egiten duenez aurreko aldian zein posiziotan ireki zen pantailan, oso erraz ezagutu ditzakezu karpetak, asko dituzunean irekita aldi berean.

Jende askoren iritziz hobea da modu espaziala, bereziki fitxategiak edo karpetak beste kokaleku batzuetara eramateko, baina beste batzuei nahasgarria egiten zaie hainbeste leiho irekita edukitzea. irudian arakatze espazialaren adibide bati kusiko duzu, kokaleku asko irekita dituzula.

#### Hiru karpeta modu espazialean irekita.

Hiru karpeta modu espazialean irekita.

Because spatial mode will fill your screen with Nautilus windows it is important to be able to reposition them effectively. By holding the Alt key and clicking anywhere within the bounds of a Nautilus window you may reposition it simply, instead of requiring that you reposition it by dragging its title bar.

### Leiho espazialen osagaiak

taulan fitxategi-objektuen leihoen osagaiak azaltzen dira.

#### Leiho espazialen osagaiak

Osagaia | Azalpena
--- | ---

Menu-barra

Fitxategi-kudeatzailean egiten diren atazei dagozkien botoiak daude.

Fitxategi-kudeatzailearen leihoetatik laster-menua ere ireki daiteke. Laster-menu hau irekitzeko, egin klik eskuineko botoiaz fitxategi-kudeatzailearen leihoan. Menu horretako elementuak aldatu egingo dira eskuineko botoiaz klik egiten duzun lekuaren arabera. Adibidez, fitxategi edo karpeta batean eskuineko botoiaz klik egiten duzunean, fitxategiari edo karpetari buruzko elementuak aukera ditzakezu. Ikusteko panelaren atzeko planoan eskuin botoiaz klik egitean, ikusteko paneleko elementuen bistaratzearekin lotutako elementuak aukera ditzakezu.

Ikusteko panela

Honako hauen edukia erakusten du:

- Karpetak

- FTP guneak

- Windows partekatzeak

- WebDAV zerbitzariak

- URI bereziei dagozkien kokalekuak

Egoera-barra | Egoerari buruzko informazioa erakusten du.
Karpeta gurasoaren hautatzailea | Karpetaren hierarkia erakusten du goitibeherako zerrenda honek. Karpeta bat irekitzeko, hautatu zerrendan. Sakatuta mantendu Maius zerrendatik aukeratzean, uneko karpeta ixteko berria irekitzen denean.

### Zure etxeko karpeta leiho espazial batean bistaratzea

Etxeko karpeta bistaratzeko, egin ekintza hauetako bat:

- Egin klik bikoitza mahaigaineko Etxea objektuan.

- Karpeta-leihoaren menu-barran, hautatu Lekuak Karpeta nagusia.

- Goiko paneleko menu-barratik, hautatu Lekuak Etxeko karpeta.

Leiho espazialak zure etxeko karpetaren edukia erakutsiko du.

### Karpeta guraso bat bistaratzea

Uneko karpeta daukan karpeta da karpeta gurasoa. Uneko karpetaren gurasoaren edukia bistaratzeko, egin hauetako bat:

- Hautatu Fitxategia>Ireki gurasoa.

- Sakatu Alt gora gezia.

- Aukeratu karpeta gurasoaren hautatzailetik, leihoaren behe-ezkerraldean.

Uneko karpeta ixteko gurasoa irekitzean, mantendu sakatuta Maius tekla karpeta gurasoaren hautatzailetik aukeratzean, edo sakatu Maius Alt gora gezia.

### Karpetak ixtea

Karpetak ixteko, nahikoa duzu leihoa ixteko botoian klik egitea, baina beharbada hori ez da izango leihoak ixteko modurik eraginkorrena. Uneko karpeta bakarrik ikusi nahi baduzu, eta ez uneko karpetara heltzeko irekitzen joan zaren karpeta guztiak, hautatu Fitxategia Itxi karpeta gurasoak. Pantailako karpeta guztiak itxi nahi badituzu, hautatu Fitxategia Itxi karpeta guztiak.

### Karpeta bat arakatzaile-leiho batean bistaratzea

Karpeta bat bakarrik bistaratu nahi baduzu arakatzaile moduan, baina gainerakoan modu espazialean lanean jarraitu, egin urrats hauetako bat:

1. Select a folder while in spatial mode.

2. Hautatu Fitxategia Arakatu karpeta.

### Kokaleku batean irekitzea

Karpeta bat edo beste kokaleku bat modu espazialean ireki dezakezu bere izena idatziz.

Hautatu L Fitxategia Ireki kokalekua, eta idatzi ireki nahi duzun kokalekuaren bide-izena edo URIa.

## Arakatzaile modua

Arakatzaile moduan konfiguratuta dagoenean, Nautilus fitxategi-kudeatzailearekin sistema nola arakatu azaltzen da atal honetan. Arakatzaile moduan, karpeta bat irekitzean, eguneratu egiten da fitxategi-kudeatzailearen uneko leihoa karpeta berriaren edukia erakusteko.

Arakatzaile modua eta modu espaziala konparatzeko, ikusi .

### Fitxategi-arakatzailearen leihoa

Honela sar zaitezke fitxategi-arakatzailean:

- Hautatu Aplikazioak Sistema-tresnak Fitxategi-arakatzailea.

- Modu espazialean zaudenean, karpeta bat arakatzaile moduan ireki dezakezu eskuineko botoiarekin klik eginez karpeta horretan eta Arakatu karpeta hautatuz. Fitxategi-arakatzailearen leiho berri bat irekiko da, eta hautatutako karpetaren edukia bistaratuko du.

- Nautilus beti arakatzaile-leihoak irekitzeko konfiguratuta badago, edozein karpetatan klik bikoitza egitean arakatzaile-leiho bat irekiko da. Ikusi .

#### Fitxategi-arakatzailearen leiho bateko karpeta baten edukia

Fitxategi-arakatzailean leiho bateko karpeta.

GNOME mahaigainaren banaketa batzuetan, tresna-barrako Etxera botoiak beste izen bat izan dezake, Dokumentuak, esate baterako.

#### Fitxategi-arakatzailearen leihoaren osagaiak

taulan fitxategi-arakatzaile baten leihoaren osagaiak azaltzen dira.

##### Fitxategi-arakatzailearen leihoaren osagaiak

Osagaia | Azalpena
--- | ---

Menu-barra

Fitxategi-kudeatzailean egiten diren atazei dagozkien botoiak daude.

Fitxategi-kudeatzailearen leihoetatik laster-menua ere ireki daiteke. Laster-menu hau irekitzeko, egin klik eskuineko botoiaz fitxategi-kudeatzailearen leihoan. Menu horretako elementuak aldatu egingo dira eskuineko botoiaz klik egiten duzun lekuaren arabera. Adibidez, fitxategi edo karpeta batean eskuineko botoiaz klik egiten duzunean, fitxategiari edo karpetari buruzko elementuak aukera ditzakezu. Ikusteko panelaren atzeko planoan eskuin botoiaz klik egitean, ikusteko paneleko elementuen bistaratzearekin lotutako elementuak aukera ditzakezu.

Tresna-barra

Fitxategi-arakatzailean egiten diren atazei dagozkien menuak ditu.

- Atzera Justu aurrez bisitatutako kokalekura eramaten du. Ondoko goitibeherako zerrendan, berriz, azkenaldian gehien bisitatutako kokalekuen zerrenda bat aurkituko duzu, azkarrago joan ahal izateko.

- Aurrera Tresna-barrako Atzera botoiaren aurkako funtzioa egiten du. Lehen atzera egin baduzu, orduan botoi honek berriro oraingo leihora itzuliko zaitu.

- Gora Maila bat gora egiten du, uneko karpetaren gurasora.

- Berritu Uneko karpetaren edukia freskatzen du.

- Etxea Zure etxeko karpeta irekitzen du.

- Ordenagailua Ordenagailua karpeta irekitzen du.

- Bilatu Bilaketa-barra irekitzen du.

Helbide-barra

Helbide-barra ahalmen handiko tresna da ordenagailuan nabigatzeko. Hiru modutan ager daiteke, zure hautapenaren arabera. Informazio gehiago nahi izanez gero helbide-barraren erabilerari buruz, ikusi . Hiru konfigurazioetan helbide-barrak beti elementu hauek izaten ditu.

- Zoomaren botoiak ikusteko paneleko elementuen tamaina aldatzeko aukera ematen dute.

- Ikusi honela goitibeherako zerrenda: ikusteko panelean elementuak nola erakutsiko diren zehazteko aukera ematen dizu.

Albo-panela

Funtzio hauek egiten ditu:

- Uneko fitxategiari edo karpetari buruzko informazioa erakusten du.

- Fitxategietan batetik bestera nabiga dezakezu.

Alboko panela bistaratzeko, hautatu Ikusi Alboko panela. Albo-panelean dagoen goitibeherako zerrendaren bidez albo-panelean zer erakutsi aukera dezakezu. Aukera hauen artean hauta dezakezu:

- Lekuak

  Interes jakin bateko lekuak bistaratzen ditu.

- Informazioa

  Uneko karpetaren ikonoa eta informazioa bistaratzen ditu. Botoiak alboko panelean ager daitezke. Botoiek uneko karpetaren gaineko ekintzak egiteko aukera ematen dute, ekintza lehenetsia egin beharrean.

- Zuhaitza

  Fitxategi-sistema egitura hierarkikoan bistaratzen du. Zuhaitza fitxategietan batetik bestera nabigatzeko erabil dezakezu.

- Historia

  Azkena bisitatu dituzun fitxategien, karpeten, FTP guneen eta URIen historia-zerrenda dauka.

- Oharrak

  Fitxategiei eta karpetei oharrak gehi diezazkiekezu.

- Ikurrak

  Fitxategi edo karpeta bati gehi diezazkiokezun ikurrak ditu.

Alboko panela ixteko, egin klik alboko paneleko goi-eskuinaldeko X botoian.

Ikusteko panela

Honako hauen edukia erakusten du:

- Karpetak

- FTP guneak

- Windows partekatzeak

- WebDAV zerbitzariak

- URI bereziei dagozkien kokalekuak

Egoera-barra | Egoerari buruzko informazioa erakusten du.

### Fitxategi-arakatzailearen leihoaren osagaiak erakustea eta ezkutatzea

irudian azaldutako fitxategi-arakatzailearen osagaiak erakusteko edo ezkutatzeko, erakutsi elementu hauetako bat menutik:

- Alboko panela ezkutatzeko, hautatu Ikusi Alboko panela. Alboko panela berriro bistaratzeko, hautatu Ikusi Alboko panela. Bestela, F9 saka dezakezu alboko panelaren ikusgaitasuna txandakatzeko.

- Tresna-barra ezkutatzeko, hautatu Ikusi Tresna-barra nagusia. Tresna-barra berriro bistaratzeko, hautatu Ikusi Tresna-barra nagusia berriro.

- Helbide-barra ezkutatzeko, hautatu Ikusi Helbide-barra. Helbide-barra erakusteko berriro, hautatu Ikusi Helbide-barra berriro.

- Egoera-barra ezkutatzeko, hautatu Ikusi Egoera-barra. Egoera-barra berriz ere bistaratzeko, hautatu Ikusi Egoera-barra berriro.

### Helbide-barraren erabilera

Fitxategi-kudeatzailearen helbide-barrak kokaleku-eremua, botoi-barra edo bilaketa-eremua erakuts dezake. Horietako bakoitza oso erabilgarria da egoera desberdinetan.

- Botoi-barra

  Lehenespenez, botoi-barra bistaratzen da. Uneko kokalekuaren hierarkia erakusten duen botoi-errenkada bat bistaratzen da, botoi batekin karpeta edukitzaile bakoitzeko. Egin klik botoian hierarkiako karpeten artean salto egiteko. Jatorrizko karpetara itzul zaitezke. Azken botoi gisa erakusten da errenkadan.

  Botoiak arrastatu ere egin ditzakezu, beste kokaleku batera adibidez, karpeta bat kopiatzeko.

  #### Botoi-barra.

  Botoi-barra.

- Testuzko kokaleku-barra

  Testuzko kokaleku-barrak uneko kokalekua erakusten du testuzko bide-izen gisa. Adibidez: '/home/erabiltzailea/Dokumentuak'. Kokaleku-eremua oso erabilgarria oso erraz joan ahal izateko karpeta jakin batera.

  Kokaleku berri batera joateko, idatzi bide-izen berri bat edo editatu unekoa, eta ondoren sakatu Sartu. Bide-izenaren eremuak automatikoki osatzen du idazten ari zarena, aukera bat bakarrik dagoenean. Iradokizuna onartzeko, sakatu Tab.

  Beti testuzko kokaleku-barra erabiltzeko, egin klik kokaleku-barraren ezkerreko txandakatze-botoian.

  Azkar aldatzeko testuzko kokaleku-barrara botoi-barra erabiltzen ari zarenean, sakatu Ktrl L, hautatu Joan Kokalekua, edo sakatu Hasierako barra (/) erroko direktoriotik hasten den bide-izena idazteko. Helbide-barrak kokaleku-botoiak erakusten ditu berriro Sartu sakatzean, edo Ihes botoiarekin bertan behera uztean.

  #### Helbide-barra.

  Helbide-barra.

- Bilaketa-barra

  Ktrl F sakatzean edo tresna-barrako Bilatu botoia sakatzean, bilaketa-barra agertzen da. Bilaketei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi . Bilaketa-barra oso ona da karpetetako fitxategiak bilatzeko, ez zaudenean oso ziur kokalekuari buruz.

  #### Botoi-barra.

  Bilaketa-barra.

### Zure etxeko karpeta bistaratzea

Etxeko karpeta azkar bistaratzeko, egin ekintza hauetako bat fitxategi-arakatzailearen leihotik:

- Hautatu Joan Karpeta nagusia.

- Egin klik tresna-barrako Etxera botoian.

- Egin klik Lekuak alboko-paneleko Etxea botoian.

Fitxategi-arakatzailearen leihoak etxeko karpetaren edukia erakutsiko du.

### Karpeta bat bistaratzea

Karpeta baten edukia zerrenda-ikuspegian nahiz ikono-ikuspegian bistara daiteke, dagokion elementuan hautatuz Ikusi honela menuan. Informazio gehiago nahi izanez gero zerrenda-ikuspegiari eta ikono-ikuspegiari buruz, ikusi

- Egin klik bikoitza karpetan, ikusteko panelean.

- Erabili albo-paneleko Zuhaitza. Informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

- Egin klik helbide-barrako Helbide-botoietan.

- Sakatu Ktrl L testuzko Helbidearen eremua bistaratzeko, idatzi bistaratu nahi duzun karpetaren bide-izena, eta sakatu Sartu. Helbidea eremuan 'automatikoki osatu' eginbidea dago. Bide-izena idazten duzun bitartean, fitxategi-kudeatzaileak fitxategi-sistema irakurtzen du. Direktorio bakarra identifikatzeko adina karaktere idatzitakoan, fitxategi-kudeatzaileak direktorioaren izena bukatzen du Helbidea eremuan.

- Erabili tresna-barrako Atzera botoia eta tresna-barrako Aurrera botoia nabigazio-historia arakatzeko.

Uneko karpeta baino maila bat gorago dagoen karpetara joateko, hautatu Joan Gora. Bestela, egin klik tresna-barrako Gora botoian.

### Karpeta guraso bat bistaratzea

Unean arakatzen ari zaren karpetaren gurasoa hierarkian maila bat gorago dagoena da. Karpeta gurasoaren edukia bistaratzeko, egin urrats hauetako bat:

- Sakatu tresna-barrako Gora botoia.

- Hautatu Gora Ireki gurasoa menu-barran.

- Sakatu Atzera tekla.

### Alboko paneleko zuhaitza erabiltzea

Zuhaitza ikuspegia alboko panelaren eginbide erabilgarrienetako bat da. Zure fitxategi-sistemaren errepresentazio hierarkikoa erakusten du, eta fitxategi-sistema arakatzeko modu erabilgarri bat eskaintzen du. Zuhaitza albo-panelean bistaratzeko, hautatu Zuhaitza albo-paneleko goiko goitibeherako zerrendan.

Zuhaitzaren ikuspegian, irekitako karpetak behera begira dauden gezi gisa irudikatzen dira.

taulak Zuhaitzarekin egin ditzakezun atazak azaltzen ditu, eta nola egin ere bai.

#### Zuhaitz-atazak

Ataza | Ekintza
--- | ---
Ireki Zuhaitza. | Hautatu Zuhaitza albo-paneleko goiko goitibeherako zerrendan.
Itxi Zuhaitza. | Aukeratu beste elementu bat albo-panelaren goiko goitibeherako zerrendan.
Zabaldu Zuhaitzeko karpeta bat. | Egin klik Zuhaitzeko karpetaren ondoko gezian.
Tolestu Zuhaitzeko karpeta bat. | Egin klik Zuhaitzeko karpetaren ondoko gezian.
Bistaratu karpetako edukia ikusteko panelean. | Hautatu Zuhaitzeko karpeta.
Ireki fitxategi bat. | Hautatu Zuhaitzeko fitxategia.

Hobespenak ezar ditzakezu Zuhaitzak fitxategiak bistara ez ditzan. Informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

### Nabigazioaren historia erabiltzea

Azkenaldian bisitatutako fitxategien, FTP guneen eta URI kokalekuen historia-zerrenda bat izaten du fitxategi-kudeatzailearen leihoak. Historia-zerrenda erabil dezakezu azkar joateko leku horietara. Historia-zerrendan azkena ikusitako hamar elementuak daude.

Historia-zerrenda garbitzeko, hautatu Joan Garbitu historia.

#### Historia-zerrendan nabigatzea Joan menua erabiliz

Aurrez ikusitako elementuen zerrenda bistaratzeko, hautatu Joan menua. Historia-zerrenda Joan menuaren behealdean bistaratuko da. Historia-zerrendako elementu bat irekitzeko, egin klik elementuan.

#### Historia-zerrendan nabigatzea tresna-barra erabiliz

Tresna-barra erabiltzeko historia-zerrendan nabigatzean, egin ekintza hauetako bat:

- Historia-zerrendako karpeta edo URIa irekitzeko, egin klik tresna-barrako Atzera botoian.

- Historia-zerrendako karpeta edo URIa irekitzeko, egin klik tresna-barrako Aurrera botoian.

- Aurrez ikusitako elementuen zerrenda bat bistaratzeko, egin klik tresna-barraren Atzera botoiaren eskuineko behera gezian. Zerrenda horretako elementu bat irekitzeko, egin klik elementuan.

- Uneko elementua ikusi eta gero ikusitako elementuen zerrenda bat bistaratzeko, egin klik tresna-barraren Aurrera botoiaren eskuineko behera gezian. Zerrenda horretako elementu bat irekitzeko, egin klik elementuan.

#### Historia-zerrendan nabigatzea alboko paneleko historia erabiliz

Historia-zerrenda albo-panelean bistaratzeko, hautatu Historia albo-paneleko goiko goitibeherako zerrendan. Albo-paneleko Historia-zerrendan aurrez ikusitako elementuen zerrenda bat bistaratzen da.

Ikuspegi paneleko historia-zerrendako elementu bat bistaratzeko, egin klik bikoitza elementu horretan Historia-zerrendan.

## Fitxategiak irekitzea

Fitxategi bat irekitzen duzunean, fitxategi-kudeatzaileak fitxategi mota horrentzako aurrez ikusitako ekintza egiten du.

Adibidez, musika-fitxategi bat irekitzean musika-erreproduzitzaile lehenetsiarekin erreproduzituko da, edo testu-fitxategi bat irekitzean testu-editore batean irakurri eta editatu ahal izango da, edo irudi-fitxategi bat irekitzean irudia bistaratuko da.

Fitxategi-kudeatzaileak fitxategi baten edukia egiaztatzen du fitxategiaren mota zehazteko. Lehen lerroak fitxategiaren mota zehazten ez badu, fitxategi-kudeatzaileak fitxategiaren luzapena egiaztatzen du.

Testu-fitxategi exekutagarri bat irekitzen baduzu, hau da, Nautilus-i programa bat izan daitekeela iruditzen zaion fitxategi bat, zer egin nahi duzun galdetuko dizu: exekutatu, edo testu-editore batean bistaratu. Nahi izanez gero, portaera hori alda dezakezu Fitxategi-kudeatzailearen hobespenak elkarrizketa-koadroan.

### Ekintza lehenetsia exekutatzea

Ekintza lehenetsia exekutatzeko, egin klik bikoitza fitxategian. Adibidez, testu soileko dokumentuen ekintza lehenetsia fitxategia testu-ikustailean bistaratzea bada, fitxategian klik bikoitza egin dezakezu fitxategia testu-ikustailean bistaratzeko.

Fitxategi-kudeatzailearen hobespenak ezar ditzakezu, fitxategian behin klik egin eta ekintza lehenetsia exekutatu dadin. Informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

### Ekintza lehenetsi gabeak exekutatzea

Fitxategi baten ekintza lehenetsi gabeak exekutatzeko, hautatu ekintzak aplikatu nahi dizkiozun fitxategia. Fitxategia menuan, "Ireki honekin" aukerak edukiko dituzu, edo Ireki honekin azpimenua bestela. Hautatu egin nahi duzun aukera zerrendan.

### Ekintzak gehitzea

Fitxategi mota batekin lotutako ekintzak gehitzeko, egin urrats hauek:

1. Ikusteko panelean, hautatu ekintza gehitu nahi diozun motako fitxategi bat.

2. Hautatu Fitxategia Ireki beste aplikazio batekin.

3. Aukeratu aplikazio bat irekitako elkarrizketa-koadroan, edo arakatu mota honetako fitxategiak irekitzeko erabili nahi duzun aukeratzeko.

Aukeratzen duzun ekintza gehitu egingo zaio mota jakin horretako fitxategiak irekitzeko ekintzen zerrendari. Lehendik ez badago mota horri asoziatutako ekintzarik, orain gehitutako ekintza izango da lehenetsia.

Ireki honekin atal fitxadunean ere gehi ditzakezu ekintzak, Fitxategia Propietateak elkarrizketa-koadroan.

### Ekintzak aldatzea

Fitxategi mota batekin lotutako ekintzak aldatzeko, egin urrats hauek:

1. Ikusteko panelean, hautatu ekintza aldatu nahi diozun motako fitxategi bat.

2. Hautatu Fitxategia Propietateak.

3. Hautatu Ireki honekin atal fitxaduna.

4. Erabili Gehitu edo Kendu botoiak ekintzen zerrenda egokitzeko. Hautatu ekintza lehenetsia zerrendaren ezkerreko aukerarekin.

## Fitxategiak bilatzea

Nautilus fitxategi-kudeatzailearekin oso erraz aurki ditzakezu fitxategiak eta karpetak. Bilaketa bati ekiteko, sakatu Ktrl F edo hautatu tresna-barrako Bilatu botoia. Bilaketa-barrak bistaratu beharko luke, hemen bezala:

### Bilaketa-barra.

Bilaketa-barra.

Idatzi bilatu nahi duzun fitxategiaren edo karpetaren izenean edo edukian agertzen diren karaktereak, eta sakatu Sartu. Bilaketaren emaitzak ikusteko panelean agertuko dira, irudi honetan ikusten den bezala:

### Bilaketa baten emaitza.

Bilaketa baten emaitza.

Ez bazara gustura geratzen bilaketaren emaitzarekin, beste baldintza batzuk findu dezakezu. Horrela bilaketa murriztu ahal izango duzu, fitxategi mota edo kokaleku zehatz bat bilatzeko. Bilaketaren baldintzak gehitzeko, egin klik + ikonoan. Erabiltzailearen etxeko direktorioan bakarrik bilatzeko eta testu-fitxategiak bakarrik bilatzeko murriztu den bilaketa bat ikus dezakezu irudi honetan: .

### Bilaketa bat murriztea.

Bilaketa bat murriztea.

### Bilaketak gordetzea

Nautilus fitxategi-kudeatzailearen bilaketak gero erabiltzeko ere gorde daitezke. Behin gordetakoan, bilaketak berriro ireki ahal izango dituzu geroago. Erabiltzaileak gordetako hiru bilaketa ikusten dira irudi honetan, horietako bat arakatuz: .

#### Gordetako bilaketa baten emaitzak arakatzea.

Gordetako bilaketa baten emaitzak arakatzea.

Gordetako bilaketen portaera karpeta arruntena bezalakoxea da: ireki ditzakezu, eta fitxategiak gordetako bilaketa batetik bestera aldatu edo ezabatu ere bai.

## Fitxategiak eta karpetak kudeatzea

Fitxategiekin eta karpetekin nola lan egin behar den azaltzen da atal honetan.

### Direktorioak eta fitxategi-sistemak

Linux eta Unix fitxategi-sistemak modu hierarkikoan antolatzen dira, zuhaitzen antzeko egiturarekin. Fitxategi-sistemako maila gorena `/` edo erroko direktorioa da. Unix eta Linux sistemen filosofian, dena fitxategitzat jotzen da, disko gogorrak, partizioak eta euskarri aldagarriak barne. Horrek esan nahi du fitxategi eta karpeta guztiak (beste diskoak eta partizioak barne) erroko direktorioaren azpian daudela.

Adibidez, `/home/jebediah/cheeses.odt` `cheeses.odt` fitxategiaren bide-izen osoa izango litzateke: `jebediah` direktorioan dago, direktorio hori `home` direktorioaren azpian, eta direktorio hori, berriz, erroko (`/`) direktorioaren azpian.

Erroko (`/`) direktorioaren azpian, Linux banaketa gehienetan erabiltzen diren ohiko direktorio-sistema batzuk daude. Hauek dira zuzenean erroko (`/`) direktorioaren azpian dauden ohiko direktorio-sistemak:

- `/bin` - aplikazio bitar garrantzitsuak

- `/boot` - ordenagailua abiarazteko behar diren fitxategiak

- `/dev` - gailuen fitxategiak

- `/etc` - konfigurazio-fitxategiak, abioko scriptak, etab.

- `/home` - erabiltzaile lokalen etxeko direktorioak

- `/lib` - sistemaren liburutegiak

- `/lost+found` - erroko (`/`) direktorioaren azpian dauden fitxategien lost+found sistema edo bilatutakoen eta galdutakoen sistema

- `/media` - muntatutako (kargatutako) euskarri aldagarria, hala nola CDak, kamera digitalak, etab.

- `/mnt` - muntatutako fitxategi-sistemak

- `/opt` - instalatzeko aukerako fitxategien kokalekua da

- `/proc` - sistemaren egoerari buruzko informazioa gordetzen duen direktorio dinamiko berezia da. Exekutatzen ari diren prozesuen berri ere ematen du.

- `/root` - root erabiltzailearen etxeko direktorioa. Barra etzana rut esaten zaio, edo 'slash-root’, ingelesez adierazita.

- `/sbin` - sistemaren fitxategi bitar garrantzitsuak gordetzen ditu

- `/srv` - zerbitzariek erabiltzen dituzten datuen kokalekua da

- `/sys` - sistemari buruzko informazioa biltzen du

- `/tmp` - aldi baterako fitxategiak biltzen ditu

- `/usr` - erabiltzaile gehienek atzitzeko erabilgarri dauden aplikazioak eta fitxategiak izaten ditu batik bat

- `/var` - egunkariak eta datu-baseak bezalako fitxategi aldakorrak

### Ikuspegien erabilera fitxategiak eta karpetak bistaratzeko

Fitxategi-kudeatzaileko ikuspegien bidez karpetako edukia bi modutara bistara dezakezu: ikono-ikuspegian edo zerrenda-ikuspegian.

- Ikono-ikuspegia

  Karpetako elementuak erakusten ditu ikono gisa.

  #### Etxeko karpeta, ikono-ikuspegian bistaratuta.

  Zure etxeko karpeta, ikono-ikuspegian bistaratuta.

- Zerrenda-ikuspegia

  Karpetako elementuak erakusten ditu zerrenda gisa.

  #### Etxeko karpeta, zerrenda-ikuspegian bistaratuta.

  Zure etxeko karpeta, zerrenda-ikuspegian bistaratuta.

Ikusi menua edo Ikusi honela goitibeherako zerrenda erabil dezakezu ikono-ikuspegiaren eta zerrenda-ikuspegiaren artean aukeratzeko. Fitxategiak karpetan nola antolatu edo ordenatu nahi dituzun zehaztu dezakezu, elementuen tamaina aldatu ere bai, ikusteko panelean. Ikono-ikuspegia eta zerrenda-ikuspegia nola erabil daitezkeen azaltzen da hurrengo ataletan.

#### Fitxategiak ikono-ikuspegian antolatzeko

Karpeta baten edukia ikono-ikuspegian bistaratzen duzunean, karpetako elementuak nola antolatu zehaztu dezakezu. Elementuak ikono-ikuspegian nola antolatu zehazteko, hautatu Ikusi Antolatu elementuak. Antolatu elementuak azpimenuan atal hauek aurkituko dituzu:

- Goian fitxategiak eskuz antolatzeko aukera bat aurkituko duzu.

- Erdiko ataleko aukeren bidez fitxategiak automatikoki ordena ditzakezu.

- Beheko ataleko aukeren bidez fitxategien antolaketa alda dezakezu.

Hautatu aukera egokiak azpimenuan. Honela azaltzen dira:

Aukera | Azalpena
--- | ---
Eskuz | Hautatu aukera hau elementuak eskuz antolatzeko. Elementuak eskuz hautatzeko, arrastatu nahi duzun lekura ikuspegiaren panelean.
Izenaren arabera | Hautatu aukera hau elementuak izenaren arabera alfabetikoki antolatzeko. Elementuen ordenan maiuskulak eta minuskulaz ez dira kontuan hartzen. Fitxategi-kudeatzailea fitxategi ezkutuak bistaratzeko ezarrita badago, fitxategi ezkutuak azkena erakutsiko dira.
Tamainaren arabera | Hautatu aukera hau elementuak tamainaren arabera antolatzeko; elementu handiena lehena izango da. Elementuak tamainaren arabera ordenatzen dituzunean, karpetako elementu kopuruaren arabera ordenatuko dira karpetak. Karpetak ez dira karpetako elementuen guztizko tamainaren arabera ordenatzen.

Motaren arabera

Hautatu aukera hau elementuak objektu motaren arabera alfabetikoki antolatzeko. Elementuak alfabetikoki ordenatzen dira, MIME motaren azalpenaren arabera. MIME motak fitxategi baten formatua identifikatzen du, eta haren bidez aplikazioek fitxategia irakur dezakete. Adibidez, posta elektronikoko aplikazio batek `mage/png` MIME mota erabil dezake PNG fitxategia mezu elektroniko bati erantsita dagoen fitxategia dela detektatzeko.

Aldatze-dataren arabera | Hautatu aukera hau elementuak azken aldatze-dataren arabera ordenatzeko. Azkena aldatutako elementua hasieran agertzen da.
Ikurren arabera | Hautatu aukera hau elementuak haiei gehitutako ikurren arabera ordenatzeko. Elementuak ikurraren izenaren arabera alfabetikoki antolatuko dira. Ikurrik ez duten elementuak azkena agertuko dira.
Diseinu trinkoa | Hautatu aukera hau elementuak elkarrengandik gertuago geratzeko ordenatzeko.
Alderantzizko ordena | Hautatu aukera hau elementuak antolatzeko aukeraren ordena alderantzikatzeko. Adibidez, elementuak izenaren arabera ordenatzen badituzu, hautatu Alderantzizko ordena aukera, elementuak alderantzizko ordena alfabetikoan antolatzeko.

#### Fitxategiak zerrenda-ikuspegian antolatzeko

Karpeta bateko edukia zerrenda-ikuspegian bistaratzen duzunean, karpetako elementuak nola antolatu nahi dituzun aukera dezakezu. Elementuak zerrenda-ikuspegian nola antolatu zehazteko, egin klik elementuak antolatzeko irizpide gisa erabili nahi duzun propietatea duen zerrendaren goiburuan. Ordenatzeko irizpidea alderantzikatzeko, egin klik berriro zutabe-goiburu berean.

Zerrenda-ikuspegian zutabeak gehitzeko edo kentzeko, hautatu Ikusi Zutabe ikusgaiak

Fitxategi-kudeatzaileak karpeta jakin bateko elementuak nola antolatu dituzun gogoan hartzen du. Karpeta bistaratzen duzun hurrengo aldian, elementuak zuk hautatutako ordenan egongo dira antolatuta. Bestela esanda, karpeta bateko elementuak nola antolatu zehazten duzunean, karpeta pertsonalizatzen duzu elementuak modu hartara agertzeko. Karpetaren antolaketa-ezarpenak hobespenetan zehaztutako antolaketa lehenetsiaren ezarpenetara itzultzeko, hautatu Ikusi Berrezarri ikuspegi lehenetsietan.

#### Ikuspegi bateko elementuen tamaina aldatzeko

Ikuspegi bateko elementuen tamaina alda dezakezu. Tamaina alda dezakezu, ikuspegiak fitxategi edo karpeta bat bistaratzen badu. Honela alda dezakezu ikuspegi bateko elementuen tamaina:

- Ikuspegi bateko elementuen tamaina handiagotzeko, hautatu Ikusi Handiagotu.

- Ikuspegi bateko elementuen tamaina txikiagotzeko, hautatu Ikusi Txikiagotu.

- Ikuspegi bateko elementuak tamaina normalera itzultzeko, hautatu Ikusi Tamaina normala.

Helbide-barrako zoom-botoiak ere erabil ditzakezu ikuspegi bateko elementuen tamaina aldatzeko. irudian zoom-botoiak nola erabili azaltzen da.

##### Zoomaren botoiak

Botoia | Botoiaren izena | Azalpena
--- | --- | ---
Zooma txikiagotzeko botoia. | Txikiagotu botoia. | Egin klik botoi honetan ikuspegi bateko elementuen tamaina txikiagotzeko.
Tamaina normala botoia. | Tamaina normala botoia | Egin klik botoi honetan ikuspegi bateko elementuak tamaina normalera itzultzeko.
Zooma handiagotzeko botoia. | Handiagotu botoia | Egin klik botoi honetan ikuspegi bateko elementuen tamaina handiagotzeko.

Fitxategi-kudeatzaileak karpeta jakin bateko elementuen tamaina gogoan hartzen du. Karpeta bistaratzen duzun hurrengo aldian, elementuak zuk hautatutako tamainan bistaratzen dira. Bestela esanda, karpeta bateko elementuen tamaina aldatzen duzunean, karpeta pertsonalizatzen duzu elementuak tamaina hartan agertzeko. Elementuen tamaina hobespenetan zehaztutako tamaina lehenetsira itzultzeko, hautatu Ikusi Berrezarri ikuspegi lehenetsietan.

### Fitxategiak eta karpetak hautatzea

Fitxategiak eta karpetak hainbat modutan hauta ditzakezu fitxategi-kudeatzailean. Normalean fitxategien gainean klik egiten da saguarekin, hemen azaltzen den bezala: . Gainera, eredu jakin bat betetzen duten fitxategiak nola hautatu ere azaltzen da atalean.

#### Fitxategi-kudeatzailean elementuak hautatzea

Ataza | Ekintza
--- | ---
Elementu bat hautatzea | Egin klik elementuaren gainean.
Elkarren ondoan dauden elementuen multzoa hautatzea | Ikono-ikuspegian, arrastatu hautatu nahi dituzun fitxategiak. Zerrenda-ikuspegian, egin klik multzoko lehen elementuan. Eduki sakatuta Maius tekla, eta egin klik multzoko azken elementuan.
Hainbat elementu hautatzea | Sakatu Ktrl tekla eta ez askatu. Egin klik hautatu nahi dituzun elementuetan. Bestela, eduki sakatuta Ktrl tekla, eta arrastatu hautatu nahi dituzun fitxategiak.
Hautatu karpeta bateko elementu guztiak | Hautatu Editatu Hautatu fitxategi guztiak.

Elementu batean ekintza lehenetsia burutzeko, egin klik bikoitza elementuan. Fitxategi-kudeatzailearen hobespenak ezar ditzakezu, fitxategian behin klik egin eta ekintza lehenetsia exekutatu dadin. Informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

#### Eredu jakin bat betetzen duten fitxategiak hautatzea

Nautilus-ek aukera ematen dizu eredu bat betetzen duten fitxategi guztiak hautatzeko, beren fitxategi-izena eta aukerako zenbait komodin oinarritzat hartuta. Oso erabilgarria izan daiteke, esate baterako, fitxategi-izenean "memo" daukaten fitxategi guztiak hautatu nahi badituzu. atalean eredu posible batzuen adibideak eta bat etorriko liratekeen fitxategiak aurkituko dituzu.

##### Fitxategi-kudeatzailean elementuak hautatzea

Eredua | Bat datozen fitxategiak
--- | ---
oharra.* | Eredu honek oharra izeneko fitxategiak parekatuko lituzke, duten luzapena dutela.
*.ogg | Eredu honek .ogg luzapena duten fitxategi guztiak parekatuko lituzke.
*memo* | Eredu honek beren izenean memo hitza duten fitxategi edo karpeta guztiak parekatuko lituzke.

‘Hautatu eredua’ komandoa exekutatzeko, hautatu Editatu Hautatu ereduak menutik. Nahi duzun eredua sartu ondoren, hautatutako ereduarekin bat datozen fitxategiak edo karpetak agertuko zaizkizu. Ondoren nahi duzuna egin dezakezu hautatutako fitxategi edo karpetekin.

### Arrastatu eta jaregin fitxategi-kudeatzailean

Arrastatu eta jaregin erabil dezakezu hainbat ekintza egiteko fitxategi-kudeatzailean. Arrastatu eta jaregitean, egiten ari zarenari buruzko informazioa ematen du saguaren erakusleak. Arrastatu eta jaregin funtzioarekin zer egin dezakezun azaltzen da taulan. Arrastatu eta jaregitean agertzen diren sagu-erakusleak ere azaltzen dira.

#### Arrastatu eta jaregin fitxategi-kudeatzailean

Ataza | Ekintza | Saguaren erakuslea
--- | --- | ---
Lekuz aldatu elementu bat | Arrastatu elementua kokaleku berrira. | Lekuz aldatzeko erakuslea.
Kopiatu elementu bat | Hartu elementua, eta ondoren mantendu sakatuta Ktrl. Arrastatu elementua kopia eduki nahi duzun kokalekura. | Kopiatzeko erakuslea.
Sortu elementu baten esteka sinbolikoa | Hartu elementua, eta ondoren mantendu sakatuta Ktrl Maius. Arrastatu elementua esteka sinbolikoa eduki nahi duzun kokalekura. | Esteka sinbolikoaren erakuslea.

Galdetu zer egin arrastatutako elementuarekin

Hartu elementua, eta ondoren mantendu sakatuta Alt tekla. Saguaren erdiko botoia ere erabil dezakezu gauza bera egiteko. Arrastatu elementua eduki nahi duzun kokalekura. Askatu saguaren botoia. Laster-menu bat agertuko da. Aukeratu elementu hauetako bat laster-menuan:

- Ekarri hona

  Elementua kokalekura eramaten du.

- Kopiatu hemen

  Elementua kokalekuan kopiatzen du.

- Estekatu hemen

  Esteka sinbolikoa sortzen dio elementuari kokalekuan.

- Ezarri atzeko plano gisa

  Elementua irudia bada, mahaigaineko atzeko plano gisa ezartzen du irudi hori. Komando hau mahaigainaren, alboko panelaren edo ikusteko panelaren atzeko planoa ezartzeko erabil dezakezu.

- Utzi

  Arrastatu eta jaregin eragiketa bertan behera uzten du.

Galdetzearen erakuslea.

### Fitxategi edo karpeta bat lekuz aldatzea

Fitxategi edo karpeta bat lekuz alda dezakezu saguarekin arrastatuz, edo ebaki eta itsatsi komandoekin. Ondoko atalek bi metodo horiek azaltzen dituzte.

#### Arrastatu kokaleku berrira

Fitxategi edo karpeta bat kokaleku berrira arrastatzeko, egin urrats hauek:

1. Ireki fitxategi-kudeatzailearen bi leiho:

   - Lekuz aldatu nahi duzun elementua daukan leihoa.

   - Fitxategia eraman nahi duzun leihoa, edo fitxategia eramateko karpeta duen leihoa.

2. Arrastatu kokaleku berrira eraman nahi duzun fitxategia edo karpeta. Kokaleku berria leiho bat bada, jaregin leiho horretako edozein lekutan. Kokaleku berria karpeta-ikono bat bada, jaregin arrastatzen ari zaren elementua karpetan.

Fitxategia edo karpeta uneko kokalekua baino maila bat beheragoko dagoen karpetara eramateko, ez ireki beste leiho bat. Nahikoa da fitxategia edo karpeta leiho bereko beste kokaleku batera arrastatzea.

Arrastatzeari buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

#### Ebaki eta itsatsi kokaleku berrira

Fitxategi edo karpeta bat ebaki eta gero beste karpeta batean itsats dezakezu, honela:

1. Hautatu lekuz aldatu nahi duzun fitxategia edo karpeta, eta ondoren hautatu Editatu Ebaki.

2. Ireki fitxategia edo karpeta eramateko karpeta, eta ondoren aukeratu Editatu Itsatsi.

### Fitxategi edo karpeta bat kopiatzea

Fitxategi edo karpeta bat kopia dezakezu saguarekin arrastatuz, edo kopiatu eta itsatsi komandoekin. Ondoko atalek bi metodo horiek azaltzen dituzte.

#### Arrastatu kokaleku berrira

Fitxategi edo karpeta bat kopiatzeko, egin urrats hauek:

1. Ireki fitxategi-kudeatzailearen bi leiho:

   - Lekuz aldatu nahi duzun elementua daukan leihoa.

   - Fitxategia eraman nahi duzun leihoa, edo fitxategia eramateko karpeta duen leihoa.

2. Arrastatu kokaleku berrira eraman nahi duzun fitxategia edo karpeta. Mantendu sakatuta Ktrl arrastatu aurretik edo arrastatzean. Kokaleku berria leiho bat bada, jaregin leiho horretako edozein lekutan. Kokaleku berria karpeta-ikono bat bada, jaregin arrastatzen ari zaren elementua karpetan.

Fitxategia edo karpeta uneko kokalekua baino maila bat beheragoko dagoen karpeta batean kopiatzeko, ez ireki beste leiho bat. Horren ordez, hartu fitxategia edo karpeta eta eduki sakatuta Ktrl tekla. Arrastatu fitxategia edo karpeta leiho bereko kokaleku berrira.

Arrastatzeari buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

#### Kopiatu eta itsatsi kokaleku berrira

Fitxategi edo karpeta bat kopiatu eta gero beste karpeta batean itsats dezakezu, honela:

1. Hautatu kopiatu nahi duzun fitxategia edo karpeta, eta ondoren hautatu Editatu Kopiatu.

2. Ireki fitxategia edo karpeta kopiatzeko karpeta, eta ondoren aukeratu Editatu Itsatsi.

### Fitxategi edo karpeta bat bikoiztea

Fitxategi edo karpeta baten kopia bat egiteko uneko karpetan, egin urrats hauek:

1. Hautatu bikoiztu nahi duzun fitxategia edo karpeta.

2. Hautatu Editatu Bikoiztu.

   Fitxategiaren edo karpetaren kopia bat agertzen da uneko karpetan.

### Karpeta bat sortzea

Karpeta bat sortzeko, egin urrats hauek:

1. Ireki sortu nahi duzun karpeta edukiko duen karpeta.

2. Hautatu Fitxategia Sortu karpeta. Bestela, egin klik eskuineko botoiaz leihoaren atzeko planoan eta hautatu Sortu karpeta.

   Karpeta izengabe bat gehituko da kokalekuan. Karpetaren izena hautatuta egongo da.

3. Idatzi karpetaren izena, eta sakatu Sartu tekla.

### Txantiloiak eta dokumentuak

Sarritan sortzen dituzun dokumentuetatik txantiloiak sor ditzakezu. Adibidez, fakturak askotan egiten badituzu, faktura huts baten dokumentua sor dezakezu, eta dokumentua `faktura.doc` izenarekin gorde `$HOME/Txantiloiak` karpetan.

Fitxategi-arakatzailearen leiho batetik ere atzi ditzakezu txantiloiak. Hautatu Joan Txantiloiak.

Txantiloiaren izena azpimenu gisa bistaratzen da Sortu dokumentua menuan.

Txantiloi-karpetan ere sor ditzakezu azpikarpetak. Azpikarpetak azpimenu gisa bistaratzen dira menuan.

Txantiloiak partekatu ere egin ditzakezu. Sortu esteka sinboliko bat txantiloien karpetatik txantiloi partekatuak dituen karpetara.

#### Dokumentu bat sortzea

Dokumentu-txantiloiak badauzkazu, instalatutako txantiloietatik dokumentu bat sortzea aukera dezakezu.

Dokumentu bat sortzeko, egin urrats hauek:

1. Hautatu sortu nahi duzun dokumentu berria edukiko duen karpeta.

2. Hautatu Fitxategia Sortu dokumentua. Bestela, egin klik eskuineko botoiaz ikusteko panelaren atzeko planoan eta hautatu Sortu dokumentua.

   Erabilgarri dauden txantiloien izenak azpimenu gisa bistaratzen dira Sortu dokumentua menuan.

3. Egin klik bikoitza sortu nahi duzun dokumentuaren txantiloiaren izenean.

4. Dagokion karpetan gorde aurretik, aldatu izena dokumentuari.

### Fitxategi edo karpeta bati izena aldatzea

Fitxategi edo karpeta bati izena aldatzeko, egin urrats hauek:

1. Hautatu izena aldatu nahi diozun fitxategia edo karpeta.

2. Hautatu Editatu Aldatu izena. Bestela, egin klik eskuineko botoiaz fitxategian edo karpetan, eta hautatu Aldatu izena.

   Fitxategiaren edo karpetaren izena hautatuta egongo da.

3. Idatzi fitxategiari edo karpetari eman nahi diozun izena, eta sakatu Sartu.

### Fitxategi edo karpeta bat zakarrontzira botatzea

Fitxategi edo karpeta bat zakarrontzira botatzeko, egin urrats hauek:

1. Hautatu zakarrontzira bota nahi duzun fitxategia edo karpeta.

2. Hautatu Editatu Bota zakarrontzira. Bestela, egin klik eskuineko botoiaz fitxategian edo karpetan, eta hautatu Bota zakarrontzira.

Bestela, fitxategia edo karpeta mahaigaineko Zakarrontzia objektura arrasta dezakezu.

Fitxategi edo karpeta bat euskarri aldagarri batetik Zakarrontzira botatzen duzunean, fitxategia edo karpeta Zakarrontzia kokalekuan gordetzen da euskarri aldagarrian. Fitxategia edo karpeta euskarri aldagarri batetik betiko kentzeko, Zakarrontzia hustu behar duzu.

### Fitxategi edo karpeta bat ezabatzea

Fitxategi edo karpeta bat ezabatzen duzunean, fitxategia edo karpeta ez da Zakarrontzira botatzen, baizik eta berehala ezabatzen da fitxategi-sistematik. Ezabatu menu-elementua erabilgarri egoteko, aurrez Sartu zakarrontzia saltatuko duen 'Ezabatu' komandoa aukera hautatu behar duzu Fitxategi-kudeaketaren hobespenak elkarrizketa-koadroan.

Fitxategi edo karpeta bat ezabatzeko, egin urrats hauek:

1. Hautatu ezabatu nahi duzun fitxategia edo karpeta.

2. Hautatu Editatu Ezabatu. Bestela, egin klik eskuineko botoiaz fitxategian edo karpetan, eta hautatu Ezabatu.

Bestela, hautatu ezabatu nahi duzun fitxategia edo karpeta, eta sakatu Maius Ezab.

Laster-tekla hau independentea da Sartu Zakarrontzia saltatuko duen Ezabatu komandoa aukerarekiko.

### Fitxategi edo karpeta baten esteka sinbolikoa sortzea

Esteka sinbolikoa beste fitxategi edo karpeta bat seinalatzen duen fitxategi mota berezi bat da. Esteka sinboliko batean ekintza bat egiten duzunean, ekintza hori esteka horrek seinalatzen duen fitxategi edo karpetan egingo da. Bestalde, esteka sinboliko bat ezabatzen duzunean, esteka-fitxategia ezabatzen da eta ez esteka sinbolikoak seinalatzen duen fitxategia.

Fitxategi edo karpeta bati esteka sinbolikoa sortzeko, hautatu zein fitxategiri edo karpetari sortu nahi diozun esteka. Hautatu Editatu Sortu esteka. Fitxategirako edo karpetarako esteka uneko karpetan gehituko da.

Bestela, hartu esteka sortu nahi diozun elementua eta eduki sakatuta Ktrl Maius. Arrastatu elementua esteka eduki nahi duzun kokalekura.

Lehenespenez, fitxategi-kudeatzaileak ikur bat gehitzen die esteka sinbolikoei.

Esteka sinboliko baten baimenak esteka sinbolikoak seinalatzen duen fitxategiak edo karpetak zehazten ditu.

Arrastatzeari buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .

### Fitxategi edo karpeta baten propietateak ikustea

Fitxategi edo karpeta baten propietateak ikusteko, egin urrats hauek:

1. Hautatu propietateak ikusi nahi dizkiozun fitxategia edo karpeta.

2. Hautatu Fitxategia Propietateak. Propietateen elkarrizketa-koadroa bistaratuko da.

3. Erabili propietateen elkarrizketa-koadroa fitxategiaren edo karpetaren propietateak ikusteko.

4. Sakatu Itxi botoia propietateen elkarrizketa-koadroa ixteko.

Fitxategi edo karpetei dagokienez ikus edo ezar ditzakezun propietateak zerrendatzen dira ondorengo taula honetan. Kontuan izan erakusten den mota zehatza objektu motaren araberakoa izaten dela:

Propietatea | Azalpena
--- | ---
Izena | Fitxategiaren edo karpetaren izena. Izena alda dezakezu hemen, eta fitxategiari edo karpetari izena aldatuko zaio Itxi botoia sakatzen duzunean.
Mota | Objektu mota, fitxategia edo karpeta, adibidez.
Kokalekua | Objektuaren sistema-bidea. Objektua ordenagailuan non dagoen adierazten du, sistemaren erroarekiko.
Bolumena | Karpeta zein bolumenetan dagoen adierazten du. Karpetaren kokaleku fisikoa da, hau da, zein unitatetan adierazten du, zein disko gogorretan edo zein CDROM unitatetan, esate baterako.
Leku librea | Karpeta kokatutako unitatean dagoen leku librea. Karpeta horretan kopia dezakezun gehieneko datu kopurua adierazten du.
MIME mota | Fitxategi motaren izen ofiziala.
Aldatua | Objektua azkeneko aldiz aldatutako data eta ordua.
Atzitua | Objektua azkeneko aldiz bistaratutako data eta ordua.

### Fitxategi-baimenak

Baimenak fitxategi eta karpeta bakoitzari esleitzen zaizkion ezarpenak dira eta erabiltzaileek fitxategirako edo karpetarako zein motatako sarbidea eduki dezaketen adierazten dute. Adibidez, beste erabiltzaileek zure fitxategi bat irakur edo edita dezaketen erabaki dezakezu, edo bakarrik irakurtzeko sarbidea izango dute, baina aldaketak egiteko aukerarik gabe.

Fitxategi bakoitza erabiltzaile jakin batena da, eta erabiltzaile horren jabe den taldeari asoziatuta dago. "root" supererabiltzaileak sistemako edozein fitxategi atzi dezake.

Hiru erabiltzaile-kategoriaren baimenak ezar ditzakezu:

Jabea

  Fitxategia edo karpeta sortu duen erabiltzailea.

Taldea

  Jabearen gainetik dagoen erabiltzaile taldea, talde horretako kide delako.

Bestelakoak

  Aurreko kategorietan sartzen ez diren beste erabiltzaileak.

Erabiltzaile-kategoria bakoitzarentzat baimen desberdinak ezar daitezke. Portaera desberdina dute fitxategientzat eta karpetentzat. Hona hemen xehetasunak:

irakurri

  Fitxategiak ireki daitezke

  Direktorioko edukia bistara daiteke

idatzi

  Fitxategiak edita edo ezaba daitezke

  Direktorioko edukia alda daiteke

exekutatu

  Fitxategi exekutagarriak programa gisa exekuta daitezke

  Direktorioak sar daitezke

Informazio gehiago nahi izanez gero fitxategi edo karpeta baten baimenak aldatzeko moduari buruz, ikusi .

### Baimenak aldatzea

#### Fitxategi baten baimenak aldatzea

Fitxategi baten baimenak aldatzeko, jarraitu urrats hauek:

1. Hautatu aldatu nahi duzun fitxategia.

2. Hautatu Fitxategia Propietateak. Elementuaren propietateak leihoa bistaratuko da.

3. Egin klik Baimenak fitxan.

4. Fitxategiaren taldea aldatzeko, aukeratu erabiltzailearen talde bat goitibeherako hautatzailean.

5. Jabearentzat, taldearentzat eta bestelako erabiltzaile guztientzat, aukeratu bakoitzari dagozkion baimenak baimen hauetatik:

   Bat ere ez

     Fitxategiaren atzipenik ez da posible. (Ezin da baimen hori ezarri jabearentzat).

   Irakurri soilik

     Erabiltzaileek fitxategia ireki dezakete edukia ikusteko, baina ezin dute aldaketarik egin.

   Irakurri eta idatzi

     Fitxategiaren atzipen normala posible da: ireki eta gorde daiteke.

6. Fitxategi bat programa gisa exekutatzeko aukera emateko, hautatu Exekutatu

#### Karpeta baten baimenak aldatzea

Karpeta baten baimenak aldatzeko, jarraitu urrats hauek:

1. Hautatu aldatu nahi duzun karpeta.

2. Hautatu Fitxategia Propietateak. Elementuaren propietateak leihoa bistaratuko da.

3. Egin klik Baimenak fitxan.

4. Karpetaren taldea aldatzeko, aukeratu erabiltzailearen talde bat goitibeherako hautatzailean.

5. Jabearentzat, taldearentzat eta bestelako erabiltzaile guztientzat, aukeratu bakoitzari dagozkion karpeta atzitzeko baimenak:

   Bat ere ez

     Karpetaren atzipenik ez da posible. (Ezin da baimen hori ezarri jabearentzat).

   Fitxategiak zerrendatu bakarrik

     Erabiltzaileek karpetako elementuak ikus ditzakete, baina ezin dute bat ere ireki.

   Atzitu fitxategiak

     Karpetako elementuak ireki eta alda daitezke, jabe-baimenek horretarako aukera ematen badute.

   Sortu eta ezabatu fitxategiak

     Erabiltzaileek fitxategiak sortu eta ezabatu ditzakete karpetan, lehendik dauden fitxategiak atzitzeaz gainera.

Karpeta bateko fitxategi guztien baimenak ezartzeko, ezarri Fitxategi-atzipena eta Exekutatu propietateak, eta egin klik Aplikatu baimenak sartutako fitxategiei botoian.

### Fitxategi eta karpetei oharrak gehitzea

Fitxategiei edo karpetei oharrak gehi diezazkiekezu. Honela gehi diezazkiekezu oharrak fitxategiei eta karpetei:

- Propietateen elkarrizketa-koadrotik

- Alboko paneleko Oharrak-etik

#### Propietateen elkarrizketa-koadroa erabiliz ohar bat gehitzeko

Fitxategi edo karpeta bati oharra gehitzeko, egin urrats hauek:

1. Hautatu oharra gehitu nahi diozun fitxategia edo karpeta.

2. Hautatu Fitxategia Propietateak. Elementuaren propietateak leihoa bistaratuko da.

3. Egin klik Oharrak fitxan. Oharrak atal fitxadunean, idatzi oharra.

4. Sakatu Itxi botoia propietateen elkarrizketa-koadroa ixteko. Oharraren ikur bat gehitzen zaio fitxategiari edo karpetari.

Ohar bat ezabatzeko, ezabatu oharraren testua Oharrak atal fitxadunetik.

#### Albo-paneleko Oharrak aukera erabiliz ohar bat gehitzea

Fitxategi edo karpeta bati oharra gehitzeko, egin urrats hauek:

1. Ireki ikusteko panelean ohar bat gehitu nahi diozun fitxategia edo karpeta.

2. Hautatu Oharrak albo-paneleko goiko goitibeherako zerrendan. Alboko panela bistaratzeko, hautatu Ikusi Alboko panela.

3. Idatzi oharra albo-panelean. Oharraren ikur bat gehituko zaio fitxategiari edo karpetari ikusteko panelean, eta oharraren ikonoa gehituko zaio albo-panelari. Ikono horretan klik egin dezakezu oharra bistaratzeko.

Ohar bat ezabatzeko, ezabatu oharraren testua albo-paneleko Oharrak aukeran.

### Gogoko kokalekuetarako laster-markak erabiltzea

Laster-marken zerrenda bat eduki dezakezu Nautilus-en: maiz ireki behar izaten dituzun karpetak eta bestelako kokalekuak.

Laster-markak leku hauetan zerrendatzen dira:

- Goiko paneleko Lekuak menuan.

- Karpeta-leihoko Lekuak menuan.

- Nautilus arakatzailearen leiho bateko Laster-markak menuan.

- Ireki fitxategia elkarrizketa-koadroko alboko panelean. Laster-marka ezarritako kokaleku batean dagoen fitxategia erraz irekitzeko aukera ematen du.

- Gorde fitxategia elkarrizketa-koadroko ohiko kokalekuen zerrendan. Fitxategi bat laster-marketan daukazun kokaleku batean azkar gordetzeko aukera ematen du.

Laster-marketako elementu bat irekitzeko, aukeratu elementua menutik.

#### Laster-marka gehitzea

Laster-marka gehitzeko, ireki laster-marka ezarri nahi diozun karpeta edo kokalekua, eta ondoren hautatu Lekuak Gehitu laster-marka.

Nautilus arakatzailearen leiho bat erabiltzen ari bazara, hautatu Laster-markak Gehitu laster-marka.

#### Laster-marka bat editatzea

Laster-markak editatzeko, egin urrats hauek:

1. Hautatu Lekuak Editatu laster-markak, edo arakatzailearen leiho batean, Laster-markak Editatu laster-markak. Editatu laster-markak elkarrizketa-koadroa agertuko da.

2. Hautatu laster-marka Editatu laster-markak elkarrizketa-koadroko ezkerraldean. Editatu laster-markaren xehetasunak Editatu laster-markak elkarrizketa-koadroko eskuinaldean, honela:

   Elkarrizketa-koadroko elementua | Azalpena
   --- | ---
   Izena | Erabili testu-koadro hau laster-marka menuetan identifikatzen duen izena zehazteko.
   Kokalekua | Erabili eremu hau laster-markaren kokalekua adierazteko. Sistemako karpetek `file:///` URIa erabiltzen dute.

3. Laster-marka bat ezabatzeko, hautatu laster-marka elkarrizketa-koadroaren ezkerraldean. Hautatu Ezabatu.

### Zakarrontzia erabiltzea

Zakarrontzi-ikonoa, hutsik.

Zakarrontzia karpeta berezi bat da, gehiago gorde nahi ez dituzun fitxategiak biltzen dituena. Zakarrontziko fitxategiak ez dira betirako ezabatzen, harik eta zuk zakarrontzia hustu arte. Bi urratsetako prozesua iritziz aldatu ahal izateko erabiltzen da, edo nahi gabe okerreko fitxategia ezabatzen den kasuetarako.

Elementu hauek bota ditzakezu Zakarrontzira:

- Fitxategiak

- Karpetak

- Mahaigaineko objektuak

Fitxategi bat berreskuratu nahi baduzu Zakarrontzitik, Zakarrontzia bistaratu eta fitxategia atera dezakezu Zakarrontzitik kanpora. Zakarrontzia hustean, Zakarrontziko edukia betiko ezabatzen da.

#### Zakarrontzia bistaratzea

Zakarrontziko edukia bistara dezakezu honela:

- Fitxategi-arakatzailearen leihotik

  Hautatu Joan Zakarrontzia. Zakarrontziaren edukia leihoan bistaratuko da.

- Leiho espazialetik

  Hautatu Lekuak Zakarrontzia. Zakarrontziaren edukia leihoan bistaratuko da.

- Mahaigainetik

  Egin klik bikoitza mahaigaineko Zakarrontzia objektuan.

#### Zakarrontzia hustea

Zakarrontziko edukia hustu dezakezu honela:

- Fitxategi-arakatzailearen leihotik

  Hautatu Fitxategia Hustu zakarrontzia.

- Mahaigainetik

  Egin klik eskuineko botoiarekin Zakarrontzia objektuan, eta ondoren hautatu Hustu zakarrontzia.

Zakarrontzia husten duzunean, zakarrontziko fitxategi guztiak deuseztatzen dituzu. Egiaztatu behar ez dituzun fitxategiak bakarrik dauzkazula zakarrontzian.

### Ezkutuko fitxategiak

Lehenespenez, Nautilus arakatzaileak ez ditu bistaratzen karpetetako sistema- eta babeskopia-fitxategi batzuk. Fitxategi horiek nahi gabe aldatzea edo ezabatzea saihesteko egiten da hori, ordenagailuaren funtzionamenduari kalte egin baitiezaiokete, eta gainera etxeko karpeta bezalako kokalekuak bete-bete eginda agertzea eragozten du. Nautilus-ek ez ditu bistaratzen:

- Ezkutuko fitxategiak, izena puntu (.) batekin hasten zaienak,

- Babeskopia-fitxategiak, izena (~) ikurrarekin amaitzen zaienak

- Karpeta jakin baten `.hidden` fitxategian zerrendatutako fitxategiak.

Karpeta bateko ezkutuko fitxategiak ezkuta edo bistara ditzakezu Ikusi Erakutsi ezkutuko fitxategiak hautatuz.

Nautilus ezkutuko fitxategiak beti erakusteko konfiguratu nahi izanez gero, ikusi .

#### Fitxategi edo karpeta bat ezkutatzea

Nautilus arakatzailean fitxategi edo karpeta bat ezkutatzeko, aldatu bere izena puntu (.) batekin has dadin, edo sortu `.hidden` izeneko testu-fitxategi bat karpeta berean, eta gehitu fitxategiaren edo karpetaren izena bertan, beheko adibidean bezala:

    fitxategi-/karpeta-izena

Beharbada Nautilus leihoa freskatu egin beharko duzu aldaketa ikusteko: sakatu Ktrl R.

## Elementuaren propietateak

Elementu-propietateak leihoan, informazio gehiago aurkituko duzu edozein fitxategi, karpeta edo bestelako elementuri buruz fitxategi-kudeatzailean. Leiho horretan, honako hauek ere egin ditzakezu:

- Elementu baten ikonoa aldatu: ikusi .

- Elementu baten ikurrak gehitu edo kendu: ikusi .

- Elementu baten UNIX fitxategi-baimenak aldatu: ikusi .

- Aukeratu zein aplikazio erabiliko den elementu bat eta mota berekoak irekitzeko.

- Gehitu oharrak elementu bati: ikusi .

Elementuaren propietateen leihoa irekitzeko, egin urrats hauetako bat:

1. Hautatu propietateak aztertu edo aldatu nahi dizkiozun elementua. Elementu bat baino gehiago hautatzen badituzu, elementu guztiek komunean dituzten propietateak erakutsiko ditu propietateen leihoak.

2. Egin urrats hauetako bat:

   - Hautatu Fitxategia Propietateak.

   - Egin klik eskuineko botoiarekin elementuan, eta hautatu Propietateak.

   - Sakatu Alt Sartu.

## Aldatu fitxategien eta karpeten itxura

Nautilus fitxategi-kudeatzaileak aukera ematen dizu hainbat modutan fitxategien eta karpeten itxura aldatzeko. Fitxategien eta karpeten itxura pertsonaliza dezakezu ikurrak edo atzeko planoak erantsiz. Nautilus arakatzaileak elementuak bistaratzeko formatua ere alda dezakezu. Hori nola egin azaltzen da hurrengo ataletan.

### Ikonoak eta ikurrak

Fitxategi-kudeatzaileak ikono gisa bistaratzen ditu fitxategiak eta karpetak. Fitxategi motaren arabera, ikonoa izan daiteke fitxategi mota adierazten duen irudi bat, fitxategien edukia erakusten duen koadro txiki edo aurrebista bat. Fitxategien eta karpeten ikonoei ere ikurrak gehi diezazkiekezu. Ikurrak fitxategi-ikonoez gain agertzen dira, eta fitxategiak kudeatzeko beste baliabide bat eskaintzen dute. Adibidez, garrantzizko gisa marka dezakezu fitxategi bat Garrantzitsua ikurra jarriz. Efektu hau egiten du bistara:

Fitxategi-ikonoa Garrantzitsua ikurrarekin.

Ikusi nola bereizten den ezkerreko fitxategia eskuinekoarekiko, Garrantzitsua(!) ikurra gehitu zaiolako bere ikonoari. Informazio gehiago nahi izanez gero ikurrak gehitzeko moduari buruz, ikusi .

Fitxategi-kudeatzaileak automatikoki aplikatzen ditu ikurrak mota hauetako fitxategientzat:

- Esteka sinbolikoak

- Baimen hauek dituzten fitxategientzat:

  - Irakurtzeko baimenik ez

  - Idazteko baimenik ez

Ikur lehenetsiak erakusten dira taula honetan:

Ikur lehenetsia | Azalpena
--- | ---
Esteka sinbolikoaren ikurra | esteka sinbolikoa
Idazteko baimenik ez ikurra. | Idazteko baimenik ez
Irakurtzeko baimenik ez ikurra. | Irakurtzeko baimenik ez

### Fitxategi edo karpeta baten ikonoa aldatzea

Fitxategi edo karpeta jakin bat adierazten duen ikonoa aldatzeko, egin urrats hauetako bat:

1. Hautatu aldatu nahi duzun fitxategia edo karpeta.

2. Hautatu Fitxategia Propietateak. Elementuaren propietateak leihoa bistaratuko da.

3. Oinarrizkoa atal fitxadunean, egin klik uneko Ikonoan. Hautatu ikono pertsonalizatua elkarrizketa-koadroa bistaratuko da.

4. Erabili Hautatu ikono pertsonalizatua elkarrizketa-koadroa fitxategia edo karpeta irudikatzeko ikonoa aukeratzeko.

5. Sakatu Itxi botoia propietateen elkarrizketa-koadroa ixteko.

Ikono pertsonalizatu bat ikono lehenetsira leheneratzeko, hautatu aldatu nahi duzun fitxategia edo karpeta, hautatu Fitxategia Propietateak. Egin klik Ikonoa botoian, eta Hautatu ikono pertsonalizatua elkarrizketa-koadroan egin klik Leheneratu botoian.

### Fitxategi edo karpeta bati ikurra gehitzea

Elementu bati ikurra gehitzeko, egin urrats hauek:

1. Hautatu ikurra gehitu nahi diozun elementua.

2. Egin klik eskuineko botoiaz elementuan, eta hautatu Propietateak. Elementuaren propietateak leihoa bistaratuko da.

3. Egin klik Ikurrak fitxan Ikurrak atal fitxaduna bistaratzeko.

4. Hautatu elementuari gehitu behar diozun ikurra.

5. Sakatu Itxi botoia propietateen elkarrizketa-koadroa ixteko.

Arakatzaile-leihoetan ikurrak ere gehi diezazkiekezu elementuei ikurren alboko paneletik arrastatuz.

### Ikur berria sortzea

Ikur berri bat sortzeko, egin urrats hauek:

1. Hautatu Editatu Atzeko planoak eta ikurrak.

2. Egin klik Ikurra botoian, eta gero sakatu Gehitu ikur berria botoia. Gehitu ikur berria elkarrizketa-koadroa bistaratuko da.

3. Idatzi ikurraren izena Gako-hitza testu-koadroan.

4. Egin klik Irudia botoian. Elkarrizketa-koadro bat bistaratzen da, eta egin klik Arakatu botoian. Ikurra gehitzen duzunean, sakatu Ados.

5. Sakatu Ados Gehitu ikur berria elkarrizketa-koadroan.

### Atzeko planoak aldatzea

The file manager includes background patterns and emblems that you can use to change the appearance of your folders. Background patterns and emblems can also be used on the desktop, on folders and certain side panes in the file browser, and on panels.

To change the background of a window, pane, or panel, perform the following steps:

1. Choose Edit Backgrounds and Emblems in any file manager window. The Backgrounds and Emblems dialog is displayed.

2. Click the Patterns button or the Colors button to see a list of background patterns or background colors you can use.

3. To change the background, drag a pattern or color to the desired window, pane, or panel. To reset the background, drag the Reset entry to the desired window, pane, or panel.

You can set the background of all folders in the file manager by dragging a pattern or color with your right or middle mouse button. When you release the drag, you will see a popup menu with the option to set the pattern or color as the background for all folders.

You can add a new pattern to the list by clicking the Add a New Pattern button when the patterns are selected. Locate an image file in the file chooser dialog and click Open. The image file will appear in the list of patterns you can use.

You can add a new color to the list by clicking the Add a New Color button when the colors are selected. Select a color in the color chooser dialog and click OK. The color will appear in the list of colors you can use.

## Euskarri aldagarriak erabiltzea

The file manager can initiate various actions when removable media appear, such as mounting it, opening a file manager window showing its contents, or running a suitable application that can handle it (for example a music player for an audio CD). See for how to configure these actions for different media formats.

### Euskarria muntatzea

Euskarria muntatzea euskarriaren fitxategi-sistema atzipenerako erabilgarri egitea da. Euskarriak muntatzen dituzunean, euskarriaren fitxategi-sistema azpidirektorio gisa gehituko zaio fitxategi-sistemari.

To mount media, insert the media in the appropriate device. An icon that represents the media is added to the desktop. The icon is added only if your system is configured to mount the device automatically when media is detected.

If your system is not configured to mount the device automatically, you must mount the device manually. Double-click on the Computer icon from the desktop. A Computer dialog is displayed. Double-click on the icon that represents the media. For example, to mount a floppy diskette, double-click on the Floppy icon. An icon that represents the media is added to the desktop.

You cannot change the name of a removable media icon.

### Euskarriaren edukia bistaratzea

Modu hauetan bistara dezakezu euskarriaren edukia:

- Double-click on the icon that represents the media on the desktop.

- Right-click on the icon that represents the media on the desktop, then choose Open.

Fitxategi-kudeatzailearen leiho batek euskarriaren edukia bistaratuko du. Bistaratzea birkargatzeko, egin klik Birkargatu botoian.

### Euskarriaren propietateak bistaratzea

To display the properties of removable media, right-click on the icon that represents the media on the desktop, then choose Properties. A dialog displays the properties of the media.

Propietateen elkarrizketa-koadroa ixteko, egin klik Itxi botoian.

### Euskarriak egoztea

To eject media, right-click on the media icon on the desktop, then choose Eject. If the drive for the media is a motorized drive, the media is ejected from the drive. If the drive for the media is not motorized, wait until the desktop icon for the media disappears, then eject the media manually.

You cannot eject media from a motorized drive when the media is mounted. To eject media, first unmount the media. For example, to remove a USB flash drive, perform the following steps:

1. Close all file manager windows, Terminal windows, and any other windows that access the USB drive.

2. Right-click on the icon that represents the drive on the desktop, then choose Eject. The desktop icon for the drive disappears.

3. Remove the USB flash drive.

You must unmount removable media before ejecting. Do not remove a USB flash drive before you unmount the flash drive. If you do not unmount the media first you might lose data.

## CDak edo DVDak grabatzea

CD edo DVD batean grabatzea erabilgarria izan daiteke dokumentu garrantzitsuen babeskopiak egiteko. Horretarako, ordenagailuak CD edo DVD grabagailua eduki behar du.

Ordenagailuak zein motatako CD edo DVD unitatea duen egiaztatzeko modu erraz bat duzu hauxe: hautatu Lekuak Ordenagailua goiko paneleko menu-barran. CD unitatearen ikonoak "CD-RW" edo "DVD(+-)R" bezalako ikurrak baditu bere etiketan, orduan diskoak graba ditzake ordenagailuak.

Hasteko, diskoan grabatzeko fitxategiak hauta ditzakezu. CD edo DVD batean grabatu nahi dituzun fitxategiak eta karpetak biltzeko karpeta berezi bat dauka fitxategi-kudeatzaileak. Hortik oso erraz grabatu ahal izango duzu eduki guztia (karpeta horretan ipinitakoa) CD edo DVD batean.

### Datu-diskoak sortzea

CD edo DVD bat grabatzeko, egin urrats hauek:

1. Open Applications System Tools CD/DVD Creator. The file manager opens the CD/DVD Creator folder.

   In a File Browser window, the CD/DVD Creator item is available in the Go menu.

2. Arrastatu CD edo DVDan grabatu nahi dituzun fitxategiak eta karpetak CD/DVD sortzailearen karpetara.

3. Sartu graba daitekeen CD edo DVD bat sistemako CD/DVD grabagailuan.

4. Sakatu Grabatu diskoan botoia, edo hautatu Fitxategia Grabatu CD/DVDan. Grabatu diskoan elkarrizketa-koadroa bistaratuko da.

5. Erabili Grabatu diskoan elkarrizketa-koadroa CDa nola grabatu nahi duzun zehazteko, honela:

   Elkarrizketa-koadroko elementua | Azalpena
   --- | ---
   Grabatu diskoa hemen | Hautatu zein unitatetan grabatu nahi duzun CDa goitibeherako zerrendan. CD irudi baten fitxategia sortzeko, hautatu Irudi-fitxategia aukera. CD irudi-fitxategi bat fitxategi normal bat da, CD baten formatu berean duena eduki guztia, eta gero CD batean graba dezakezuna.
   Diskoaren izena | Idatzi CDaren izena testu-koadroan.
   Datuen tamaina | Diskoan grabatzeko datuen tamaina erakusten du. Disko hutsak tamaina horretakoa izan behar du gutxienez.
   Grabazio abiadura | Hautatu zein abiaduratan grabatu nahi duzun CDa goitibeherako zerrendan.

6. Egin klik Grabatu botoian.

   Irudi-fitxategia aukera hautatu baduzu Grabatu diskoa hemen goitibeherako zerrendan, Aukeratu fitxategi-izena irudi-diskoarentzat elkarrizketa-koadroa bistaratuko da. Erabili elkarrizketa-koadroa diskoko irudi-fitxategia zein kokalekutan gorde nahi duzun zehazteko. Lehenespenez, diskoko irudi-fitxategiek `.iso` fitxategi-luzapena dute.

   Diskoa grabatzen elkarrizketa-koadroa bistaratuko da. Baliteke denbora pixka bat behar izatea. Diskoa grabatuta dagoenean edo diskoko irudi-fitxategia sortuta dagoenean, elkarrizketa-koadro bat bistaratuko da prozesua amaitu dela adierazten duen mezuarekin.

You can set the CD/DVD Creator folder to open automatically when you instert a blank disc. See .

CDan grabatutako fitxategi-sistema irakurgarria izango da fitxategi-izen luzeekin azkenaldiko sistema eragile guztietan. Bai Joliet, bai Rock Ridge CD-ROMen fitxategi-sistemen luzapenak erabiltzen dira.

### CDak edo DVDak kopiatzea

CD edo DVD baten kopia egin dezakezu, beste disko batean edo ordenagailuan gordetako irudi-fitxategi batean. Kopia bat egiteko, egin urrats hauek:

1. Sartu kopiatu nahi duzun diskoa.

2. Hautatu Lekuak Ordenagailua goiko paneleko menu-barratik.

3. Egin klik eskuineko botoiarekin CD ikonoan, eta hautatu Kopiatu diskoa.

4. Grabatu diskoan elkarrizketa-koadroa bistaratuko da.

Grabatzeko gaitasuna duen unitate bat bakarrik badaukazu, lehendabizi diskoaren irudi-fitxategi bat sortuko da ordenagailuan. Ondoren, jatorrizko diskoa egotziko da, eta disko huts batekin ordezteko eskatuko zaizu, kopia grabatzeko.

Kopia bat baino gehiago egin nahi badituzu, aukeratu Irudi-fixategia aukera Grabatu diskoan elkarrizketa-koadroan, eta ondoren grabatu diskoaren irudia: ikusi .

### Irudi-fitxategi batetik diskoa sortzea

Disko-irudi bat graba dezakezu CD edo DVD batean. Adibidez, demagun disko-irudi bat deskargatu duzula Internetetik, edo zuk zeuk bat sortu duzula aldez aurretik. Disko-irudiek normalean `.iso` fitxategi-luzapena izaten dute, eta batzuetan iso fitxategi ere esaten zaie.

Disko-irudi bat grabatzeko, egin klik eskuineko botoiarekin diskoaren irudi-fitxategian, eta ondoren hautatu Idatzi diskoan aukera laster-menuan.

## Urruneko zerbitzarietan nabigatzea

Nautilus fitxategi-kudeatzaileak fitxategi, aplikazio, FTP gune Windows partekatze, WebDav eta SSH zerbitzarietarako sarbide barneratua ematen du.

### Urruneko zerbitzari bat atzitzea

Fitxategi-kudeatzailea erabil dezakezu urruneko zerbitzari bat atzitzeko, hauetako edozein dela ere, FTP gunea, Windows partekatzea, WebDav zerbitzaria nahiz SSH zerbitzaria.

Urruneko zerbitzari bat atzitzeko, hautatu Fitxategia Konektatu zerbitzarira. Beharbada elkarrizketa-koadro hau menu-barratik erabili nahiko duzu, Lekuak Konektatu zerbitzarira hautatuz.

Urruneko zerbitzari batera konektatzeko, hautatu zerbitzari mota lehendabizi, eta ondoren sartu zerbitzariaren helbidea.

Zerbitzariak eskatuz gero, informazio gehigarri hau eman beharko duzu:

Elkarrizketa-koadroko elementua | Azalpena
--- | ---
Ataka | Zerbitzarira konektatzeko ataka. Ataka lehenetsia aldatu behar den kasuetan bakarrik erabili beharko litzateke hau. Normalean hutsik uzten da.
Karpeta | Zerbitzarira konektatzean irekitzeko karpeta.
Erabiltzaile-izena | The user name of the account used to connect to the server. This should be supplied with the connection information if needed. The user name information is not appropriate for a public FTP connection.
Konexiorako erabiltzeko izena | The designation of the connection as it will appear in the file manager.
Partekatu | Nahi den Windows partekatzearen izena. Windows partekatzeei bakarrik aplikatzen zaie.
Domeinu-izena. | Windows domeinua. Windows partekatzeei bakarrik aplikatzen zaie.

Zerbitzariaren informazioa URI gisa ematen bada, edo konexio espezializatua behar baduzu, hautatu Helbide pertsonalizatua zerbitzu mota gisa.

Behin informazioa betetakoan, egin klik Konektatu botoian. Konexioak arrakasta duenean, gunearen edukia bistaratuko da, eta fitxategiak arrastatu eta jaregin ahal izango dituzu urruneko zerbitzarira eta urruneko zerbitzaritik zure kokalekura.

### Urruneko lekuak atzitzea

Sistema sareko lekuak atzitzeko konfiguratuta badago, fitxategi-kudeatzailea erabil dezakezu sareko lekuak atzitzeko.

Sareko lekuak atzitzeko, ireki fitxategi-kudeatzailea eta hautatu Lekuak Sareko zerbitzariak. Leiho bat irekitzen da, eta atzitu ditzakezun sareko lekuak erakusten ditu. Egin klik bikoitza atzitu nahi duzun sarean.

UNIX partekatzeak atzitzeko, egin klik bikoitza Unix sarea (NFS) objektuan. Erabil ditzakezun UNIX partekatzeen zerrenda bat bistaratuko da fitxategi-kudeatzailearen leihoan.

Windows partekatzeak atzitzeko, egin klik bikoitza Windows sarea (SMB) objektuan. Erabil ditzakezun Windows-en baliabideen zerrenda bat bistaratuko da fitxategi-kudeatzailearen leihoan.

### URI kokaleku bereziak atzitzea

Nautilus has certain special URI locations that enable you to access particular functions from the file manager.

Erabiltzaile aurreratuentzat pentsatuta daude: kasu gehienetan, badago funtzioa edo kokalekua atzitzeko modu errazago bat.

taulak fitxategi-kudeatzailearekin erabil ditzakezun URI kokaleku bereziak zerrendatzen ditu.

#### URI kokaleku bereziak

URI kokalekua | Azalpena
--- | ---
`burn:///` | CD batean grabatu nahi dituzun fitxategiak eta karpetak kopiatzeko kokaleku berezi bat da. Kokalekuko edukia CDan erraz graba dezakezu. Ikusi, halaber, .
`network:///` | Konektatu zaitezkeen sare-kokalekuak erakusten ditu, ordenagailua sare bateko kokalekuak atzitzeko konfiguratuta badago. Sareko kokaleku bat atzitzeko, egin klik bikoitza sareko kokalekuan. URI hau ere erabil dezakezu sisteman sare-kokalekuak gehitzeko. Ikusi, halaber, .

## Nautilus-en hobespenak

Erabili Fitxategi-kudeaketaren hobespenak elkarrizketa-koadroa fitxategi-kudeatzailea pertsonalizatzeko, zure eskakizunekin eta hobespenekin bat etor dadin.

Fitxategi-kudeaketaren hobespenak elkarrizketa-koadroa bistaratzeko, hautatu Editatu Hobespenak. Elkarrizketa-koadro hori zuzenean ere atzi dezakezu goiko panelaren menu-barratik, Sistema Hobespenak Fitxategi-kudeaketa hautatuta.

Kategoria hauen arabera ezar ditzakezu hobespenak:

- Ikuspegien ezarpen lehenetsiak.

- Fitxategien eta karpeten, testu-fitxategi exekutagarrien eta Zakarrontziaren portaera.

- Ikonoen epigrafeetan eta data-formatuan bistaratzen den informazioa.

- Zerrenda-ikuspegian agertzen diren zutabeak eta beren ordena.

- Fitxategi-kudeatzailearen performantzia hobetzeko aurrebista-aukerak.

- How removable media and connected devices are handled.

### Ikuspegien hobespenak

Ikuspegi lehenetsi bat zehaztu dezakezu, eta ordenatzeko nahiz bistaratzeko aukerak hautatu ere bai. Ikono-ikuspegien eta zerrenda-ikuspegien ezarpen lehenetsiak ere zehatz ditzakezu.

Ikuspegi-ezarpen lehenetsiak zehazteko, hautatu Editatu Hobespenak. Egin klik Ikuspegiak fitxan, Ikuspegiak atal fitxaduna bistaratzeko.

taulan zuk alda ditzakezun ikuspegi-hobespenak zerrendatzen dira.

#### Ikuspegien hobespenak

Elkarrizketa-koadroko elementua | Azalpena
--- | ---
Karpeta berriak ikusteko, erabili | Select the default view for folders. When you open a folder, the folder is displayed in the view that you select. This can be the icon view, the list view, or the compact view, which is a variant of the icon view that is organized in columns rather than rows..
Antolatu elementuak | Hautatu ikuspegi honetan bistaratutako karpetetako elementuak zein ezaugarriren arabera ordenatu nahi dituzun.
Ordenatu karpetak fitxategien aurretik | Hautatu aukera hau karpetak fitxategiak baino lehen antolatzeko karpeta bat ordenatzean.
Erakutsi ezkutuko fitxategiak eta babeskopia-fitxategiak | Hautatu aukera hau normalean karpetetan bistaratzen ez diren ezkutuko fitxategiak bistaratzeko. Ezkutuko fitxategiei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi .
Default zoom level in the Icon View, Compact View, or List View sections | Select the default zoom level for folders that are displayed in this view. The zoom level specifies the size of items in a view.
Erabili diseinu trinkoa | Hautatu aukera hau ikono-ikuspegiko elementuak ordenatzeko karpetako elementuak elkarrengandik gertuago gera daitezen.
Testua ikonoen ondoan | Hautatu aukera hau elementuen ikonoen epigrafeak ikonoaren ondoan jartzeko eta ez ikonoaren azpian.
All columns have the same width | Select this option to make all columns in a compact view have the same width.
Erakutsi karpetak soilik | Hautatu aukera hau karpetak soilik bistaratzeko albo-paneleko Zuhaitzean.

### Portaera-hobespenak

Fitxategien eta karpeten hobespenak ezartzeko, hautatu Editatu Hobespenak. Egin klik Portaera fitxan, Portaera atal fitxaduna bistaratzeko. Hobespen hauek ezar ditzakezu:

Single click to open items

  Hautatu aukera hau elementu baten ekintza lehenetsia egiteko elementuan klik egiten duzunean. Aukera hau hautatuta dagoenean eta elementu bat seinalatzen duzunean, elementuaren izena azpimarratuta agertuko da.

Double click to open items

  Hautatu aukera hau elementu baten ekintza lehenetsia egiteko elementuan klik bikoitza egiten duzunean.

Ireki beti arakatze-leihoetan

  Hautatu aukera hau Nautilus arakatzaile moduan erabiltzeko modu espazialean erabili beharrean. Aukera hau hautatzen baduzu, leiho berean arakatu ahal izango dituzu fitxategiak eta karpetak; bestela, objektu gisa nabigatuko duzu fitxategietan eta karpetetan.

Run executable text files when they are opened

  Hautatu aukera hau fitxategi exekutagarria exekutatzeko fitxategia hautatzen denean. Fitxategi exekutagarri bat exekuta daitekeen testu-fitxategi bat da; hau da, shell script bat.

View executable text files when they are opened

  Hautatu aukera hau fitxategi exekutagarri baten edukia bistaratzeko fitxategi exekutagarria hautatzen duzunean.

Galdetu aldi bakoitzean

  Hautatu aukera hau elkarrizketa-koadro bat agertzeko fitxategi exekutagarri bat aukeratzen duzunean. Elkarrizketa-koadroan fitxategia exekutatu edo bistaratu nahi duzun galdetuko zaizu.

Galdetu zakarrontzia hustu edo fitxategiak ezabatu aurretik

  Hautatu aukera hau berresteko mezu bat agertzeko zakarrontzia hustu aurretik edo fitxategiak ezabatu aurretik. Utzi aukera hau hautatu gabe, kontrako pisuzko arrazoirik ez baduzu behintzat.

Sartu Zakarrontzia saltatuko duen Ezabatu komandoa

  Hautatu aukera hau Ezabatu menu-elementu bat gehitzeko menu hauetan:

  - Editatu menuan.

  - Fitxategi, karpeta edo mahaigaineko objektu batean eskuin botoiaz klik egiten duzunean bistaratzen den laster-menua.

  Elementu bat hautatutakoan, hautatu Ezabatu menu-elementua, eta elementua berehala ezabatuko da fitxategi-sistematik. Ez dago ezabatutako fitxategia berreskuratzeko modurik. Ez hautatu aukera hau, kontrako pisuzko arrazoirik eduki ezean.

### Bistaratzeko hobespenak

Ikonoen epigrafe batek fitxategi edo karpeta baten izena bistaratzen du ikono-ikuspegian. Ikono-ikuspegian fitxategiari edo karpetari buruzko hiru informazio-elementu osagarri ere badaude. Informazio osagarria fitxategi-izenaren ondoren bistaratuko da. Normalean informazio-elementu bakarra egoten da ikusgai, baina ikono bat handiagotzean, informazio gehiago bistaratzen da. Ikonoen epigrafeetan bistaratutako informazio osagarria alda dezakezu.

Ikonoen epigrafeen hobespenak ezartzeko, hautatu Editatu Hobespenak. Egin klik Bistaratu fitxan, Bistaratu atal fitxaduna bistaratzeko.

Hautatu ikonoen epigrafean bistaratu nahi dituzun informazio-elementuak hiru goitibeherako zerrendetan. Hautatu lehen elementua lehen goitibeherako zerrendan, hautatu bigarren elementua bigarren goitibeherako zerrendan eta abar. Hauta ditzakezun informazio-elementuak azaltzen dira taula honetan:

Informazioa | Azalpena
--- | ---
Tamaina | Hautatu aukera hau elementuaren tamaina bistaratzeko.
Mota | Hautatu aukera hau elementuaren MIME motaren azalpena bistaratzeko.
Aldatze-data | Hautatu aukera hau elementuaren azken aldatze-data bistaratzeko.
Atzipen-data | Hautatu aukera hau elementua atzitutako azken data bistaratzeko.
Jabea | Hautatu aukera hau elementuaren jabea bistaratzeko.
Taldea | Hautatu aukera hau elementuaren taldea bistaratzeko.
Baimenak | Hautatu aukera hau elementuaren baimenak hiru karaktereko hiru multzo gisa bistaratzeko. Adibidez, `-rwxrw-r--`.
Baimen zortzitarrak | Hautatu aukera hau elementuaren baimenak notazio zortzitarrean bistaratzeko. Adibidez `764`.
MIME mota | Hautatu aukera hau elementuaren MIME mota bistaratzeko.
Bat ere ez | Hautatu aukera hau elementuaren informaziorik ez bistaratzeko.

Dataren formatuaren aukerarekin, data Nautilus-en nola bistaratuko den ezar dezakezu.

### Zerrenda-zutabeen hobespenak

Fitxategi-kudeatzailearen leihoko zerrenda-ikuspegian zein motatako informazioa bistaratuko den zehaztu dezakezu. Zerrenda-ikuspegian zein zutabe bistaratuko diren zehaztu dezakezu, eta zutabeak zein ordenatan bistaratuko diren ere bai.

Zerrenda-zutabeen hobespenak ezartzeko, hautatu Editatu Hobespenak. Egin klik Zerrenda-zutabeak fitxan, Zerrenda-zutabeak atal fitxaduna bistaratzeko.

Zutabe bat zerrenda-ikuspegian bistara dadila zehazteko, hautatu zutabeari dagokion aukera, eta ondoren egin klik Erakutsi botoian. Zutabe bat zerrenda-ikuspegitik kentzeko, hautatu zutabeari dagokion aukera, eta ondoren egin klik Ezkutatu botoian.

Zutabeek zerrenda-ikuspegian duten posizioa zehazteko, erabili Eraman gora eta Eraman behera botoiak.

Zutabe lehenetsiak eta zutabe-posizio lehenetsiak erabiltzeko, egin klik Erabili lehenetsia botoian.

Bistaratu ditzakezun zutabeak azaltzen dira taula honetan:

Informazioa | Azalpena
--- | ---
Izena | Hautatu aukera hau elementuaren izena bistaratzeko.
Tamaina | Hautatu aukera hau elementuaren tamaina bistaratzeko.
Mota | Hautatu aukera hau elementuaren MIME motaren azalpena bistaratzeko Fitxategi motak eta programak hobespen-tresnan.
Aldatze-data | Hautatu aukera hau elementuaren azken aldatze-data bistaratzeko.
Atzipen-data | Hautatu aukera hau elementua atzitutako azken data bistaratzeko.
Taldea | Hautatu aukera hau elementuaren taldea bistaratzeko.
MIME mota | Hautatu aukera hau elementuaren MIME mota bistaratzeko.
Baimen zortzitarrak | Hautatu aukera hau elementuaren baimenak notazio zortzitarrean bistaratzeko. Adibidez `764`.
Jabea | Hautatu aukera hau elementuaren jabea bistaratzeko.
Baimenak | Hautatu aukera hau elementuaren baimenak hiru karaktereko hiru multzo gisa bistaratzeko. Adibidez, `-rwxrw-r--`.

### Aurrebistaren hobespenak

Fitxategi-kudeatzailean fitxategien aurrebisten ezaugarri batzuk daude. Aurrebisten ezaugarriek fitxategi-kudeatzaileak erantzuten behar duen abiaduran eragina izan dezakete. Ezaugarri horietako batzuen portaera alda dezakezu fitxategi-kudeatzailearen abiadura hobetzeko. Aurrebista-hobespen bakoitzari dagokionez, taula honetan azaltzen diren aukeretako bat hauta dezakezu:

Aukera | Azalpena
--- | ---
Beti | Fitxategi lokalentzako eta beste fitxategi-sistema batzuetako fitxategientzako egiten du ekintza.
Fitxategi lokalak bakarrik | Ekintza fitxategi lokalentzako soilik egiten du.
Inoiz ez | Ekintza ez du inoiz burutzen.

Aurrebistaren hobespenak ezartzeko, hautatu Editatu Hobespenak. Egin klik Aurrebista fitxan, Aurrebista atal fitxaduna bistaratzeko.

taulan zuk alda ditzakezun aurrebista-hobespenak zerrendatzen dira.

#### Aurrebistaren hobespenak

Elkarrizketa-koadroko elementua | Azalpena
--- | ---
Erakutsi testua ikonoetan | Hautatu aukera bat fitxategia irudikatzen duen ikonoan testu-fitxategien edukia noiz aurrez ikusi zehazteko.
Erakutsi koadro txikiak | Hautatu aukera hau irudi-fitxategien koadro txikiak noiz erakutsi zehazteko. Fitxategi-kudeatzaileak karpeta bakoitzaren koadro txikiak `.thumbnails` direktorioan gordetzen ditu; hau da, erabiltzailearen etxeko karpetaren barruan.
Hau baino txikiagoak diren fitxategientzat bakarrik | Zehaztu zein den fitxategien gehieneko tamaina fitxategi-kudeatzaileak koadro txikia sortzeko.
Erakutsi soinu-fitxategien aurrebista | Hautatu aukera bat soinu-fitxategiak noiz aurrez ikusi zehazteko.
Kontatu elementu kopurua | Hautatu aukera bat karpetetako elementu kopurua noiz erakutsi zehazteko. Ikono-ikuspegian beharbada handitu egin beharko duzu zoomaren maila karpeta bakoitzeko elementu kopurua ikusteko.

### Media Preferences

You can configure how Nautilus handles removable media and devices that are connected to the computer, such as music players or cameras. For each media format or device type, Nautilus offers to run one of the applications that are known to support this format, as well as the following options:

Aukera | Azalpena
--- | ---
Ask what to do | Make Nautilus ask for the desired action when the media or device appears.
Do Nothing | Do nothing.
Open Folder | Treat the media or device like an ordinary folder and open it in a Nautilus window.
Open with other Application | Select an application to run with the Nautilus application chooser dialog. Note that applications known to handle the media or device can be chosen directly from the drop-down list.

The most common media formats can be configured in the Media Handling section: audio CDs, video DVDs, music players, cameras, and software cds.

To configure the handling for other media formats, first select the format in the Type drop-down list, then select the desired handling for this format in the Action drop-down list.

lists other media handling preferences that you can modify.

#### Aurrebistaren hobespenak

Elkarrizketa-koadroko elementua | Azalpena
--- | ---
Never prompt or start programs on media insertion | Select this option to prevent Nautilus from showing dialogs or running programs when media or devices appear. When this option is selected, the preferences for the handling of specific media formats are ignored.
Browse media when inserted | When this option is selected, Nautilus will automatically open a folder when media is inserted. This only applies for media formats for which the handling has not been explicitly configured.

## Nautilus hedatzea

Nautilus can be extended in two main ways. Through Nautilus extensions, and through scripts. This section explains the difference between the two and how to install.

### Nautilus scriptak

Nautilus-ek scriptak exekuta ditzake. Normalean erabiltzeko errazagoak dira scriptak Nautilus hedapen osoak baino, eta ordenagailuan exekutatzeko moduko scriptgintzako edozein hizkuntzatan idatz daitezke. Script bat exekutatzeko, hautatu Fitxategia Scriptak, eta aukeratu zein script exekutatu nahi duzun azpimenuan.

Script bat fitxategi jakin batean exekutatzeko, hautatu fitxategia ikusteko panelean. Hautatu Fitxategia Scriptak, eta aukeratu fitxategian zein script exekutatu nahi duzun azpimenuan. Scriptak exekutatzeko fitxategi bat baino gehiago ere hauta ditzakezu.

Scriptak testuinguru-menutik ere atzi ditzakezu.

Ez badaukazu scriptik instalatuta, scripten menua ez da agertuko.

#### Fitxategi-kudeatzailearen scriptak instalatzea

Fitxategi-kudeatzailean karpeta berezi bat dago scriptak gordetzeko. Karpeta honetako fitxategi exekutagarri guztiak agertuko dira Scripten menuan. Hemen dago scripten karpeta: $HOME/.gnome2/nautilus-scripts.

Script bat instalatzeko, kopiatu scripta scripten karpetan, eta eman erabiltzaileak exekutatzeko baimena.

Scripten karpetaren eduki ikusteko, lehendik scriptak instalatuta badauzkazu, hautatu Fitxategia Scriptak Ireki scripten karpeta. Scripten karpetara nabigatu beharko duzu fitxategi-kudeatzailearekin, oraindik ez badaukazu scriptik. Horretarako, ezkutuko fitxategiak bistaratu beharko dituzu: hautatu Ikusi Erakutsi ezkutuko fitxategiak

Nautilus scriptak deskargatzeko iturburu on bat: G-Scripts webgunea.

#### Fitxategi-kudeatzailearen scriptak idaztea

Karpeta lokaletik exekutatzen direnean, scriptei hautatutako fitxategien izenak pasatuko zaizkie. Urruneko karpeta batetik exekutatzen direnean (web edo ftp edukia duen karpeta batetik, adibidez), scriptei ez zaie parametrorik pasatuko.

Scriptari pasatzen zaizkion aldagaiak erakusten dira taula honetan:

Ingurune-aldagaia | Azalpena
--- | ---
NAUTILUS_SCRIPT_SELECTED_FILE_PATHS | hautatutako fitxategien bide-izenak lerro-jauziz mugatuta (lokaletarako bakarrik)
NAUTILUS_SCRIPT_SELECTED_URIS | hautatutako fitxategien bide-izenak lerro-jauziz mugatuta
NAUTILUS_SCRIPT_CURRENT_URI | uneko kokalekuaren URIa
NAUTILUS_SCRIPT_WINDOW_GEOMETRY | uneko leihoaren posizioa eta tamaina

### Nautilus hedapenak

Nautilus hedapenak Nautilus scriptak baino askoz ahaltsuagoak dira: askatasun handiagoa ematen du Nautilus hedatzeko lekuari eta moduari dagokienez. Nautilus hedapenak sistema-administratzaileak instalatzen ditu normalean.

Nautilus-en hedapen ezagunen artean sartzen dira honako hauek:

1. nautilus-actions

   Hedapen honekin oso erraz eslei ditzakezu ekintzak fitxategi motan oinarrituta

2. nautilus-send-to

   Fitxategi edo karpeta beste erabiltzaile bati bidaltzeko aukera erraza eskaintzen du, posta elektronikoa, istanteko mezularitza edo Bluetooth erabiliz.

3. nautilus-open-terminal.

   Hautatutako hasierako kokalekuan terminal bat irekitzeko modu erraza eskaintzen du hedapen honek.

Lehenespenez Nautilus-en eskuin-klik bidezko menuan egoten zen Ireki terminala komandoaren bila bazabiltza, nautilus-open-terminal hedapena instalatu behar zenuke.